Με την ατμόσφαιρα βαριά από τις εσωτερικές διαφωνίες, οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα βρεθούν στη Νέα Υόρκη για την κρίσιμη συνάντηση του ΟΗΕ, χωρίς ωστόσο να έχουν καταλήξει σε συγκεκριμένες, απτές δεσμεύσεις για τους κλιματικούς στόχους. Η «πράσινη» μετάβαση της Ευρώπης μοιάζει με ναρκοπέδιο διαφωνιών, με τα κράτη μέλη να είναι διχασμένα ανάμεσα στη φιλοδοξία και τον φόβο για τις οικονομικές επιπτώσεις.
Η πρόσφατη συνάντηση των υπουργών Κλιματικής Αλλαγής της ΕΕ απέτυχε να καταλήξει σε μια κοινή στάση για τη μείωση των εκπομπών έως το 2035. Αντ’ αυτού, υπέγραψαν μια «δήλωση προθέσεων», μια κίνηση που πολλοί ερμηνεύουν ως απλή «καθυστέρηση». Με αυτόν τον τρόπο, η ΕΕ προσπαθεί να κερδίσει χρόνο μέχρι τη σύνοδο COP30 στη Βραζιλία, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας δέσμευσης της τάξης του 66,25% έως 72,5%.
Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για μείωση των εκπομπών κατά 90% έως το 2040 έχει μετατεθεί για συζήτηση σε επίπεδο κορυφής στις 23-24 Οκτωβρίου. Εκεί, κάθε χώρα αναμένεται να παρουσιάσει τις δικές της απαιτήσεις, με κάποιες να αμφισβητούν ανοιχτά την ίδια τη βιωσιμότητα του στόχου. Η ΕΕ έχει ήδη χάσει μια προθεσμία τον Φεβρουάριο, και ο χρόνος που απομένει πριν τη συνάντηση στη Βραζιλία (6-7 Νοεμβρίου) είναι πλέον εξαιρετικά περιορισμένος.
Διχασμός μεταξύ κρατών-μελών
Το παζάρι για τους κλιματικούς στόχους έχει δημιουργήσει τρία ξεκάθαρα στρατόπεδα στην ΕΕ:
- Οι Πρωτοπόροι: Χώρες όπως η Γαλλία, η Φινλανδία, η Δανία και η Ισπανία υποστηρίζουν τον φιλόδοξο στόχο του 90%. Ωστόσο, ακόμα και η Γαλλία, που αντιμετωπίζει εσωτερικά προβλήματα, φαίνεται να μετριάζει τη στάση της.
- Οι Διστακτικοί: Στο αντίθετο στρατόπεδο βρίσκονται χώρες όπως η Σλοβακία, η Ιταλία, η Πολωνία, και πλέον η Ελλάδα, οι οποίες ζητούν μεγαλύτερη ευελιξία και διευκρινίσεις.
- Οι Αμφιταλαντευόμενοι: Η Γερμανία και οι Κάτω Χώρες βρίσκονται στη μέση, υποστηρίζοντας τον στόχο του 90% αλλά με την απαραίτητη προϋπόθεση της χρήσης διεθνών πιστώσεων άνθρακα.
Οι κυβερνήσεις αυτές εκφράζουν σοβαρές ανησυχίες για την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, ειδικά σε σχέση με χώρες εκτός ΕΕ που δεν υπόκεινται σε αντίστοιχους κανονισμούς. Η κατάσταση επιδεινώνεται από τον συνεχιζόμενο πληθωρισμό και το υψηλό ενεργειακό κόστος, που καθιστούν την πλήρη εφαρμογή των φιλόδοξων στόχων οικονομικά επισφαλή.
Η ελληνική στάση
Στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων, ο Έλληνας υπουργός, Σταύρος Παπασταύρου, διατήρησε επιφυλάξεις και πρότεινε την υιοθέτηση μιας «ρήτρας αναθεώρησης». Όπως αναφέρει η ανακοίνωση του ΥΠΕΝ, ο κ. Παπασταύρου τόνισε την ανάγκη θέσπισης ρήτρας αναθεώρησης στόχου με αντικειμενικά κριτήρια , κοινωνικοοικονομικών εκθέσεων ανά χώρα και ενισχυμένων ευελιξιών. «Μιλώ για μια ρήτρα αναθεώρησης στόχου ώστε να αξιολογείται εάν αυτά που θα συμφωνήσουμε θα ισχύουν. Και δεν αναφέρομαι σε μια ρήτρα αναθεώρησης του στόχου που θα είναι ένας συγκαλυμμένος τρόπος για να παρακαμφθεί ο στόχος ή να σταλεί ένα αδύναμο μήνυμα — ότι ναι μεν συμφώνησαν, αλλά έχουν ρήτρα αναθεώρησης, που σημαίνει ότι οποιαδήποτε στιγμή, με οποιαδήποτε δικαιολογία, αυτό μπορεί να αλλάξει», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Και εξηγεί ότι αναφέρεται «σε μια ρήτρα αναθεώρησης με αντικειμενικά κριτήρια, που θα επιτρέπει, αν έχουν αλλάξει σημαντικά συνθήκες να επαναξιολογήσουμε το στόχο με όρους ρεαλισμού. Οι ευελιξίες — νομίζω ότι πρέπει να τις εξετάσουμε και να τις ενισχύσουμε. Και για την Ελλάδα, η ύπαρξη μιας κοινωνικοοικονομικής έκθεσης ανά χώρα είναι εξαιρετικά σημαντική».
Ο ρόλος της 80ης συνόδου της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών
Η 80ή σύνοδος της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, με τίτλο «Καλύτερα μαζί: 80 χρόνια και περισσότερα για την ειρήνη, την ανάπτυξη και τα ανθρώπινα δικαιώματα», έρχεται σε μια κομβική στιγμή για την ανανέωση της παγκόσμιας δέσμευσης σε θέματα πολυμερισμού, αλληλεγγύης και κοινής δράσης για τον άνθρωπο και τον πλανήτη. Η φετινή εβδομάδα υψηλού επιπέδου δίνει έμφαση στην επείγουσα ανάγκη για υλοποίηση των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης και για αναζωογόνηση της παγκόσμιας συνεργασίας. Δύο βασικές πλατφόρμες θα παρουσιάσουν δράσεις και λύσεις:
- Η Ζώνη Μέσων Ενημέρωσης για τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (SDG Media Zone), που διοργανώνεται από το Τμήμα Παγκόσμιων Επικοινωνιών των Ηνωμένων Εθνών, θα φιλοξενήσει συνεντεύξεις και συζητήσεις για την εξεύρεση λύσεων από τις 22 έως τις 26 Σεπτεμβρίου.
- Το Goals Lounge, που διοργανώνεται από τον Αναπληρωτή Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ και το Γραφείο Συνεργασιών του ΟΗΕ, θα πραγματοποιηθεί από τις 20 έως τις 26 Σεπτεμβρίου με διαλόγους, εις βάθος συζητήσεις για σημαντικά ζητήματα και διαδραστικές εμπειρίες.
Όπως τονίζεται στην ιστοσελίδα του ΟΗΕ, η «Στιγμή των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης» πραγματοποιείται κάθε χρόνο για να αναδείξει εμπνευσμένες δράσεις. Παρουσιάζει ιστορίες μετασχηματισμού από κοινότητες, χώρες και περιοχές που φέρνουν αλλαγή σε τομείς όπως οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και η ισότητα των φύλων. Καθώς διανύουμε τα δύο τρίτα του δρόμου προς το 2030, η φετινή «Στιγμή» σηματοδοτεί μια κρίσιμη καμπή, παρουσιάζοντας τις παγκόσμιες και εθνικές προσπάθειες και τονίζοντας πώς οι δίκαιες και χωρίς αποκλεισμούς μεταβάσεις επιταχύνουν την πρόοδο, ακόμα και εν μέσω παγκόσμιων προκλήσεων.
Με την κλιματική κρίση να εντείνεται παγκοσμίως, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ συγκαλεί Σύνοδο Κορυφής για το Κλίμα στις 24 Σεπτεμβρίου. Η συνάντηση αυτή θα είναι μια πλατφόρμα για τους παγκόσμιους ηγέτες ώστε να παρουσιάσουν νέα εθνικά σχέδια δράσης για το κλίμα και να αξιοποιήσουν τα οφέλη της νέας εποχής της καθαρής ενέργειας. Πριν από την COP30 στη Βραζιλία, η Σύνοδος θα επικεντρωθεί στην επίδειξη δέσμευσης και στην επιτάχυνση των δράσεων για την προστασία των ανθρώπων και του πλανήτη, σύμφωνα με τους στόχους της Συμφωνίας του Παρισιού.
