Ενόψει της ανακήρυξης της Ευρωπαϊκής Πράσινης Πρωτεύουσας για το 2027, οι ευρωπαϊκές πόλεις βρίσκονται στο μικροσκόπιο για τον ρόλο τους στην αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης. Η ζωή των δύο τρίτων των Ευρωπαίων κατοίκων εξαρτάται από τον τρόπο που οι τοπικές αρχές διαμορφώνουν τους δρόμους, τα πάρκα και τους δημόσιους χώρους, με άμεσο αντίκτυπο στην υγεία και την ποιότητα ζωής.

Η Ευρώπη αντιμετωπίζει δύο βασικές περιβαλλοντικές απειλές:

1. Ατμοσφαιρική ρύπανση: Τα λεπτά σωματίδια παραμένουν η μεγαλύτερη περιβαλλοντική απειλή για την υγεία, ευθύνονται για περίπου 300.000 πρόωρους θανάτους κάθε χρόνο. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δεσμευτεί να μειώσει αυτό το ποσοστό κατά 55% έως το 2030.
2. Κλιματική ανθεκτικότητα: Οι πόλεις καλούνται να αντιμετωπίσουν ολοένα και συχνότερα ακραία φαινόμενα, όπως καύσωνες (η Πορτογαλία αναμένεται να βιώσει έως και 10 καύσωνες ετησίως έως το 2100) και καταστροφικές καταιγίδες.

Η επίτευξη των στόχων της ΕΕ, από το Σχέδιο Δράσης για Μηδενική Ρύπανση έως τη Στρατηγική για τη Βιοποικιλότητα, είναι άμεσα συνδεδεμένη με την τοπική δράση – από τους δημάρχους, τα συμβούλια και τις κοινότητες.

Λισαβόνα και Λάχτι: Οι οικολογικοί πρωτοπόροι

Η Λισαβόνα (Πορτογαλία) και το Λάχτι (Φινλανδία) αποτελούν φωτεινά παραδείγματα. Και οι δύο πόλεις έχουν διακριθεί ως Ευρωπαϊκές Πράσινες Πρωτεύουσες και συγκαταλέγονται στις «100 κλιματικά ουδέτερες και έξυπνες πόλεις το 2030».

Αντιμέτωπη με τον κίνδυνο πλημμυρών, η πορτογαλική πρωτεύουσα εφάρμοσε ένα μαζικό σχέδιο αποστράγγισης που συνδυάζει:

• Υπόγειες σήραγγες: Μια επένδυση 150 εκατομμυρίων ευρώ για την κατασκευή σηράγγων που αποθηκεύουν και διοχετεύουν το βρόχινο νερό.
• Πράσινη υποδομή: Αντικατάσταση χώρων στάθμευσης με διαπερατά πάρκα και δημιουργία νέων πράσινων περιοχών που απορροφούν φυσικά το νερό.

Η φινλανδική πόλη από την άλλη έχει θέσει έναν ιδιαίτερα φιλόδοξο στόχο: ουδετερότητα άνθρακα έως το 2028, νωρίτερα από την εθνική δέσμευση της Φινλανδίας.

• Μείωση εκπομπών: Ως κομβικό σημείο της κυκλικής οικονομίας, το Λάχτι έχει ήδη μειώσει τις εκπομπές του κατά 60-70% σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990, χάρη στη στενή συνεργασία με τις τοπικές επιχειρήσεις.
• Αποκατάσταση φύσης: Η λίμνη Vesijärvi αποτελεί ένα πρωτοποριακό παράδειγμα αποκατάστασης των αστικών οικοσυστημάτων.

Το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τις Πράσινες Πόλεις (GCA)

Για να βοηθήσει τις πόλεις να εφαρμόσουν τους στόχους της Πράσινης Συμφωνίας, η ΕΕ συντονίζει από το 2020 το Green City Accord (GCA), μια εθελοντική πλατφόρμα που επικεντρώνεται σε πέντε βασικούς τομείς:

1. Ευθυγράμμιση της ποιότητας του αέρα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.
2. Βελτίωση της διαχείρισης και αποδοτικότητας του νερού.
3. Αποκατάσταση των αστικών οικοσυστημάτων.
4. Προώθηση της κυκλικής οικονομίας (ανακύκλωση, επαναχρησιμοποίηση).
5. Μείωση της ηχορύπανσης.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση χρηματοδοτεί ενεργά αυτές τις αστικές λύσεις μέσω μηχανισμών όπως το περιβαλλοντικό πρόγραμμα LIFE, τονίζοντας ότι το μέλλον της Ευρώπης κρίνεται στους δρόμους και τα πάρκα των πόλεων της.