Ενώ η υπόλοιπη Ευρώπη εξακολουθεί να δίνει μάχη με τις ευμετάβλητες τιμές της ενέργειας, η Ισπανία φαίνεται να έχει βρει τη «χρυσή τομή». Με τις τιμές στη χονδρεμπορική αγορά ρεύματος να κινούνται σε επίπεδα σημαντικά χαμηλότερα από τον μέσο όρο της ΕΕ, το ερώτημα που πλανάται στις Βρυξέλλες είναι απλό αλλά κρίσιμο: Μπορεί το ισπανικό μοντέλο να εφαρμοστεί σε ολόκληρη την ήπειρο;
Η συνταγή της επιτυχίας: Ανανεώσιμες Πηγές και «Αποσύνδεση»
Η καρδιά της ισπανικής στρατηγικής βρίσκεται στην επιθετική διείσδυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ). Το 2025, η αιολική και η ηλιακή ενέργεια έφτασαν να καλύπτουν το 30% της παραγωγής, εκτοπίζοντας τα ορυκτά καύσιμα. Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο, ωστόσο, είναι η δραστική μείωση της επιρροής του φυσικού αερίου στον καθορισμό των τιμών.
Ενώ το 2019 το ακριβό φυσικό αέριο καθόριζε την τιμή του ρεύματος στο 75% των ωρών, σήμερα το ποσοστό αυτό έχει κατακρημνιστεί κάτω από το 20%. Η Ισπανία κατάφερε, ουσιαστικά, να «σπάσει» τον δεσμό που ήθελε το πιο ακριβό καύσιμο να συμπαρασύρει ολόκληρη την αγορά, προσφέροντας ανάσα σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Το «Νησί» της Ενέργειας και τα όρια της ΕΕ
Παρά την επιτυχία, η μεταφορά αυτού του μοντέλου στην υπόλοιπη Ευρώπη δεν είναι ανέφελη. Η Ισπανία λειτουργεί εδώ και χρόνια ως ένα «ενεργειακό νησί» λόγω της περιορισμένης διασύνδεσης με το γαλλικό δίκτυο. Αυτή η ιδιαιτερότητα της επέτρεψε να εφαρμόσει τοπικές ρυθμίσεις (όπως η περίφημη «ιβηρική εξαίρεση») που θα ήταν δύσκολο να υιοθετηθούν σε μια πλήρως διασυνδεδεμένη αγορά, όπως αυτή της Κεντρικής Ευρώπης.
Στις Βρυξέλλες, οι απόψεις διίστανται. Από τη μία, χώρες όπως η Ιταλία και η Πολωνία πιέζουν για παρόμοιες παρεμβάσεις ώστε να προστατευτούν οι καταναλωτές. Από την άλλη, οι βόρειες χώρες και η Γερμανία παραμένουν επιφυλακτικές, φοβούμενες ότι η παρέμβαση στον μηχανισμό των τιμών θα μπορούσε να αποθαρρύνει τις επενδύσεις σε πράσινη ενέργεια μακροπρόθεσμα.
Το μέλλον των ευρωπαϊκών λογαριασμών
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φαίνεται να αναγνωρίζει την ανάγκη για αλλαγή, προωθώντας το «Σχέδιο Δράσης για Προσιτή Ενέργεια». Ωστόσο, η περίπτωση της Ισπανίας διδάσκει ότι η λύση δεν είναι μόνο νομοθετική. Απαιτείται εκσυγχρονισμός των δικτύων και, κυρίως, πολιτική βούληση για την επιτάχυνση της απανθρακοποίησης.
Για την ώρα, η Μαδρίτη απολαμβάνει τους καρπούς των επιλογών της, στέλνοντας ένα ηχηρό μήνυμα: Η φθηνή ενέργεια δεν είναι ουτοπία, αλλά αποτέλεσμα στρατηγικής απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα. Το αν η υπόλοιπη Ευρώπη θα ακολουθήσει τον ίδιο δρόμο ή θα παραμείνει εγκλωβισμένη στις διακυμάνσεις του αερίου, μένει να φανεί.
Πηγή: Politico
