Η στροφή της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) συνεχίζεται, αλλά ο ρυθμός παραμένει κατώτερος των προσδοκιών. Τα προσωρινά δεδομένα της Eurostat για το 2025 καταγράφουν τη συμμετοχή των ΑΠΕ στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας στο 26,2%. Η αύξηση κατά μία ποσοστιαία μονάδα σε σχέση με το 2024 (25,2%) συντηρεί την ανοδική τάση που παρατηρείται από το 2004, όταν το ποσοστό βρισκόταν στο ισχνό 9,6%.
Η πρόοδος, ωστόσο, δεν αρκεί. Ο δεσμευτικός ευρωπαϊκός στόχος για το 2030 έχει τεθεί στο 42,5%. Η επίτευξή του φαντάζει εξαιρετικά δύσκολη. Ο σημερινός ρυθμός μετάβασης είναι πολύ αργός. Για να φτάσει η ΕΕ στο 42,5% μέσα στα επόμενα τέσσερα χρόνια, απαιτείται μια ετήσια αύξηση της τάξης των 3,3 ποσοστιαίων μονάδων από το 2026 μέχρι και το 2030. Οι αριθμοί δεν αφήνουν περιθώρια για εφησυχασμό. Η Ευρώπη χρειάζεται επενδυτικό σοκ.
Ο Σκανδιναβικός Βορράς δείχνει τον δρόμο
Ο ευρωπαϊκός χάρτης της πράσινης ενέργειας παρουσιάζει έντονες αντιθέσεις. Η Σουηδία ηγείται της κούρσας, αντλώντας το 65,4% της συνολικής τελικής κατανάλωσής της από ανανεώσιμες πηγές. Η χώρα αξιοποιεί στρατηγικά τη στερεή βιομάζα, την υδροηλεκτρική ενέργεια και τον άνεμο.
Η Φινλανδία ακολουθεί με 53,0%, στηριζόμενη στο ίδιο ενεργειακό μείγμα, ενώ η Δανία καταλαμβάνει την τρίτη θέση με 48,2%, ενσωματώνοντας και το βιοαέριο στις κύριες πηγές της.
Στον αντίποδα, αρκετά κράτη-μέλη παραμένουν καθηλωμένα σε χαμηλά ποσοστά. Το Βέλγιο καταγράφει τη χαμηλότερη επίδοση στην ΕΕ με μόλις 14,9%. Η Σλοβακία βρίσκεται ελάχιστα πιο ψηλά (16,3%), ενώ η Ιρλανδία δεν ξεπερνά το 17,2%. Το χάσμα μεταξύ Βορρά και Δύσης είναι εμφανές και δείχνει τις διαφορετικές ταχύτητες προσαρμογής των εθνικών οικονομιών στις απαιτήσεις της κλιματικής κρίσης.
Ηλεκτρισμός: Η πράσινη παραγωγή αγγίζει το 50%
Η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας αποτελεί το πιο φωτεινό σημείο των ευρωπαϊκών στατιστικών. Το 2025, σχεδόν η μισή ακαθάριστη κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ (49,9%) προήλθε από ΑΠΕ. Αυτό αντιπροσωπεύει μια αύξηση 2,4 ποσοστιαίων μονάδων από το 2024. Η σύγκριση με το 15,9% του 2004 υπογραμμίζει τη θεαματική διείσδυση των αιολικών και φωτοβολταϊκών πάρκων στα ευρωπαϊκά δίκτυα κατά την τελευταία εικοσαετία.
Η Αυστρία εντυπωσιάζει, παράγοντας το 90,8% της ηλεκτρικής της ενέργειας από πράσινες πηγές, χάρη κυρίως στο εκτεταμένο υδροηλεκτρικό της δίκτυο. Η Σουηδία βρίσκεται σε απόσταση αναπνοής με 89,2%.
Ο ευρωπαϊκός Νότος παρουσιάζει εξαιρετικές επιδόσεις στην ηλεκτροπαραγωγή. Η Πορτογαλία (65,6%), η Ελλάδα (60,9%) και η Ισπανία (60,7%) κατατάσσονται στην κορυφή, αξιοποιώντας την ηλιακή και αιολική ενέργεια. Το νούμερο της Ελλάδας είναι ενδεικτικό των μεγάλων επενδύσεων που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια στον τομέα των ΑΠΕ.
Οι ουραγοί, ωστόσο, τραβούν τον ευρωπαϊκό μέσο όρο προς τα κάτω. Η Μάλτα (11,2%), η Τσεχία (19,2%), το Λουξεμβούργο (23.3%), η Σλοβακία (24,1%) και η Κύπρος (27,5%) καταγράφουν τα χαμηλότερα μερίδια καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας.
Θέρμανση και Ψύξη: Ο αδύναμος κρίκος της μετάβασης
Ο τομέας της θέρμανσης και της ψύξης παραμένει το μεγάλο αγκάθι. Η χρήση ΑΠΕ έφτασε το 27,4% το 2025, καταγράφοντας την υψηλότερη τιμή από την έναρξη των μετρήσεων.
Η αύξηση όμως είναι αναιμική. Η διαφορά σε σχέση με το 2024 ανέρχεται σε μόλις 0,7 ποσοστιαίες μονάδες. Αυτός ο ρυθμός είναι οριακά χαμηλότερος από τον μέσο ετήσιο όρο αύξησης της περιόδου 2004-2025 (0,75 ποσοστιαίες μονάδες). Τα νοικοκυριά και η βιομηχανία στην Ευρώπη συνεχίζουν να εξαρτώνται βαριά από τα ορυκτά καύσιμα –κυρίως το φυσικό αέριο– για τη ρύθμιση της θερμοκρασίας. Η αντικατάσταση των παραδοσιακών συστημάτων θέρμανσης με αντλίες θερμότητας και άλλες πράσινες τεχνολογίες προχωρά αργά, δυσχεραίνοντας τη συνολική προσπάθεια της ΕΕ για ενεργειακή ανεξαρτησία και κλιματική ουδετερότητα.
