Σύμφωνα με την πρόσφατη επικαιροποίηση του Παγκόσμιου Κόκκινου Καταλόγου της Διεθνούς Ενώσεως για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN), η οποία αξιολογεί τον κίνδυνο εξαφάνισης των ειδών σε παγκόσμια κλίμακα (https://www.iucnredlist.org/), η Ελλάδα κατατάσσεται δεύτερη σε αριθμό αξιολογημένων ειδών στην Ευρώπη (Εικόνα 1). Αυτή η επίδοση οφείλεται στη σημαντική ολοκλήρωση του Κόκκινου Καταλόγου της Ελλάδας (https://redlist.necca.gov.gr/).
Το έργο του Κόκκινου Καταλόγου της Ελλάδας, το οποίο διήρκησε πάνω από δύο χρόνια και ολοκληρώθηκε το 2024, συνιστά ορόσημο για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας της χώρας, καθώς αποτελεί την πιο εκτενή αξιολόγηση του κινδύνου εξαφάνισης των ειδών από τη χώρα μέχρι σήμερα. Στο πλαίσιο αυτού του έργου, το οποίο εκπονήθηκε από τον ΟΦΥΠΕΚΑ με χρηματοδότηση από το ΕΠ ΥΜΕΠΕΡΑΑ, 140 ειδικοί επιστήμονες, συνεργαζόμενοι και με την υποστήριξη της IUCN, της Ελληνικής Ζωολογικής Εταιρείας (ΕΖΕ) και της Ελληνικής Βοτανικής Εταιρείας (ΕΒΕ), συγκέντρωσαν όλες τις διαθέσιμες επιστημονικές πληροφορίες και αξιολόγησαν 11.470 είδη ζώων, φυτών και μυκήτων (Εικόνα 2). Οι αξιολογήσεις του Κόκκινου Καταλόγου της Ελλάδας, σε αντιστοιχία με τον Παγκόσμιο Κόκκινο Κατάλογο της IUCN, αποτελούν μια ανοικτή βάση δεδομένων, εξασφαλίζοντας την πρόσβαση σε επιστημονική γνώση σχετικά με τα είδη της χώρας σε κάθε ενδιαφερόμενο.
Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι για πρώτη φορά ολοκληρώθηκε η αξιολόγηση του κινδύνου εξαφάνισης ενός μεγάλου μέρους της ελληνικής χλωρίδας και πανίδας. Στην προηγούμενη αξιολόγηση των απειλούμενων ειδών της χώρας μας το 2009 (Κόκκινα Βιβλία για απειλούμενα ζώα και φυτά), είχαν αξιολογηθεί περίπου 1.000 είδη ζώων και 300 είδη φυτών.
Στον Κόκκινο Κατάλογο της Ελλάδας, οι ειδικοί επιστήμονες, χρησιμοποιώντας τη μεθοδολογία της IUCN και τα αντικειμενικά κριτήρια που αυτή έχει ορίσει, κατέταξαν τα είδη σε Κατηγορίες Κινδύνου εξαφάνισης. Από αυτά τα είδη, πάνω από το 20% αξιολογήθηκαν ως απειλούμενα, με κατηγορίες «Τρωτά» (Vulnerable-VU), «Κινδυνεύοντα» (Endangered-EN) και «Κρισίμως Κινδυνεύοντα» (Critically Endangered-CR). Ταυτόχρονα, είδη που στο παρελθόν απειλούνταν, όπως η θαλάσσια χελώνα Caretta caretta και το κιρκινέζι (Falco naumanni), έχουν πλέον μετακινηθεί στην κατηγορία Χαμηλού Κινδύνου (LC).
Η Ελλάδα θεωρείται μία από τις σημαντικότερες χώρες της Ευρώπης σε σχέση με τη βιοποικιλότητα, φιλοξενώντας έναν εντυπωσιακό αριθμό ενδημικών ειδών – οργανισμών που συναντώνται αποκλειστικά στον ελληνικό χώρο. Από τα είδη που αξιολογήθηκαν πρόσφατα, περίπου 3.000 ανήκουν σε αυτή την κατηγορία, κάτι που αναδεικνύει τον μοναδικό φυσικό πλούτο της χώρας. Οι αξιολογήσεις των ενδημικών ειδών, που διενεργήθηκαν στο πλαίσιο του Κόκκινου Καταλόγου της Ελλάδας, συνιστούν πολλές από τις παγκόσμιες αξιολογήσεις αυτών των ειδών. Έτσι, η Ελλάδα συνέβαλε αποφασιστικά στην ενίσχυση της επιστημονικής γνώσης σε παγκόσμιο επίπεδο και διαθέτει ένα πολύτιμο εργαλείο για την αποτελεσματικότερη προστασία της ελληνικής Φύσης.
