Σημαντική στροφή παρατηρείται στην ευρωπαϊκή αγορά υπεράκτιας αιολικής ενέργειας, καθώς τρεις κυβερνήσεις που εφάρμοζαν το μοντέλο των «αρνητικών προσφορών» – όπου οι κατασκευαστές καλούνταν να πληρώσουν για το δικαίωμα ανάπτυξης αιολικών πάρκων – στρέφονται πλέον στις Συμβάσεις επί Διαφορών (Contracts for Difference – CfDs). Η εξέλιξη αυτή έρχεται ως απάντηση στους σοβαρούς προβληματισμούς της αγοράς και στις πρόσφατες αποτυχίες δημοπρασιών, υποδεικνύοντας ότι το τέλος των αρνητικών προσφορών είναι προ των πυλών.
Επενδυτικό εμπόδιο οι αρνητικές προσφορές
Η «υποβολή αρνητικών προσφορών» είχε αρχίσει τα τελευταία χρόνια να προκαλεί έντονες ανησυχίες, καθώς παράγοντες της αγοράς υπογράμμιζαν ότι υπονομεύει τις επενδύσεις στον κλάδο. Όπως επισημαίνει η WindEurope, οι αρνητικές προσφορές καθιστούν την υπεράκτια αιολική ενέργεια ακριβότερη, επιβαρύνοντας τους κατασκευαστές με υψηλότερο αρχικό και χρηματοδοτικό κόστος, το οποίο τελικά μετακυλίεται στους καταναλωτές ή στην αλυσίδα εφοδιασμού. Αποτέλεσμα αυτής της τακτικής ήταν η αποτυχία αρκετών δημοπρασιών στη Δανία και τη Γερμανία τα τελευταία χρόνια, καθώς ο σχεδιασμός τους δεν κατάφερε να προσελκύσει πλειοδότες.
Στροφή σε CfDs
- Δανία: Η χώρα απέτυχε να προσελκύσει οποιαδήποτε προσφορά στη δημοπρασία υπεράκτιας αιολικής ενέργειας του 2024 λόγω των αρνητικών προσφορών. Σε άμεση αντίδραση, η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι ο επερχόμενος διαγωνισμός για 3 τοποθεσίες συνολικής χωρητικότητας 3 GW θα προσφέρει CfDs.
- Γερμανία: Μετά την αποτυχία της τελευταίας δημοπρασίας, όπου δεν υποβλήθηκε ούτε μία προσφορά, το Γερμανικό Υπουργείο Οικονομικών αντέδρασε ανακοινώνοντας ότι η χώρα θα αντικαταστήσει τις αρνητικές προσφορές χωρίς όριο με CfDs. Μια γερμανική μελέτη εκτιμά ότι οι Συμβάσεις επί Διαφορών μπορούν να μειώσουν το κόστος παραγωγής έως και 30%. Η πλήρης εφαρμογή των CfDs αναμένεται να γίνει στις δημοπρασίες του 2026.
- Ολλανδία: Η κυβέρνηση πρότεινε ένα νέο «Σχέδιο Δράσης για την Υπεράκτια Αιολική Ενέργεια», αποχαιρετώντας τις αρνητικές προσφορές. Ήδη προετοιμάζει νομοθεσία για την εισαγωγή CfDs, με τον πρώτο διαγωνισμό να αναμένεται στα μέσα του 2027. Ως ενδιάμεσο μέτρο, τέθηκε σε ισχύ η «Προσωρινή Υποστήριξη της Υπεράκτιας Αιολικής Ενέργειας (TOMOZ)» με 1 δισ. ευρώ για την υποστήριξη ανάπτυξης 2 GW.
Το μοντέλο που κερδίζει
Οι CfDs αποτελούν ήδη το καθιερωμένο μοντέλο σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γαλλίας, του Βελγίου, της Ισπανίας, της Ιταλίας, της Πολωνίας, της Ιρλανδίας, της Λιθουανίας και της Ρουμανίας. «Οι τρεις κυβερνήσεις που διεξήγαγαν δημοπρασίες αρνητικών προσφορών για υπεράκτια αιολικά πάρκα τώρα προχωρούν σε CfDs. Έχουν δίκιο που το κάνουν,» τονίζει ο Giles Dickson, Διευθύνων Σύμβουλος της WindEurope, υπογραμμίζοντας ότι οι αρνητικές προσφορές είναι ένα «μακροπρόθεσμο κόστος για την κοινωνία».
Οι στόχοι της Ε.Ε.
Η στροφή αυτή κρίνεται κρίσιμη για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της ΕΕ για την υπεράκτια αιολική ενέργεια, οι οποίοι αποσκοπούν στη θωράκιση της ενεργειακής ασφάλειας και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας. Ενώ σήμερα η ΕΕ διαθέτει 21 GW υπεράκτιας αιολικής ενέργειας, ο στόχος είναι τα 46 GW έως το 2030 και τα 300 GW έως το 2050. Αντίθετα με την τάση, η Φινλανδία, η Σουηδία, η Λετονία και η Εσθονία (που σήμερα διαθέτουν μόλις 250 MW) εξακολουθούν να εξετάζουν το ενδεχόμενο αρνητικών προσφορών. Η επιτυχία της μετάβασης σε Συμβάσεις επί Διαφορών αναμένεται να αποτελέσει το κλειδί για την προσέλκυση επενδύσεων και την επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης στην Ευρώπη.
