Η αυξανόμενη ανάγκη για εξοικονόμηση ενέργειας στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜμΕ) και τις βιομηχανίες οδήγησε το ΚΑΠΕ στην υλοποίηση του προγράμματος KNOWnNEBs. Το πρόγραμμα αυτό ανέπτυξε μια καινοτόμο μεθοδολογία ενεργειακού ελέγχου που, πέρα από την καθαρή εξοικονόμηση, συνυπολογίζει και τα Μη-Ενεργειακά Οφέλη (NEBs), όπως η βελτίωση της παραγωγικότητας, η ασφάλεια και η μείωση του λειτουργικού κόστους. Στην Ελλάδα, οι ΜμΕ, που αποτελούν τη μεγάλη πλειοψηφία, αντιμετωπίζουν σημαντικά εμπόδια:
- Φόρτος εργασίας/Έλλειψη δεδομένων: Οι τεχνικές υπηρεσίες έχουν βαρύ φόρτο εργασίας και περιορισμένο προσωπικό. Συχνά, τα απαραίτητα πρωτογενή δεδομένα για τη διενέργεια ενός αξιόπιστου ελέγχου είναι μη διαθέσιμα ή μη επικαιροποιημένα.
- Αντιμετώπιση του ελέγχου: Ο ενεργειακός έλεγχος αντιμετωπίζεται κυρίως ως τυπική υποχρέωση και όχι ως ευκαιρία βελτίωσης.
- Χαμηλή αμοιβή & αβεβαιότητα: Η χαμηλή αμοιβή που είναι διατεθειμένη να καταβάλει η διοίκηση δεν επιτρέπει λεπτομερή ανάλυση και μετρήσεις, οδηγώντας σε αποτελέσματα ελέγχου με σημαντικό βαθμό αβεβαιότητας.
- Χαμηλή προτεραιότητα/Διοικητική εμπλοκή: Η εξοικονόμηση ενέργειας θεωρείται χαμηλής προτεραιότητας, με αποτέλεσμα να σπανίζει η ενεργή εμπλοκή υψηλόβαθμων στελεχών. Οι αρχικές συζητήσεις γίνονται με στελέχη που δεν μπορούν να διαθέσουν τον απαιτούμενο χρόνο για την παρακολούθηση του ελέγχου και την υλοποίηση των μέτρων.
- Αποδοχή επενδύσεων: Οι επεμβάσεις που απαιτούν μεγάλα κεφάλαια και έχουν χρόνο αποπληρωμής 5 ετών, συνήθως δεν γίνονται αποδεκτές λόγω έλλειψης μακροχρόνιου σχεδιασμού.
- Υποτίμηση των NEBs: Παρά τη σημασία τους (π.χ. τακτική συντήρηση εξοπλισμού που αυξάνει τη διάρκεια ζωής του ή μείωση εκπομπών), τα περισσότερα NEBs δεν αποτιμώνται ποσοτικά και συνήθως δεν λαμβάνονται υπόψη. Ως αποτέλεσμα, οι ελεγκτές τείνουν να προτείνουν πιο εύκολα υπολογίσιμα μέτρα, όπως η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών, παραβλέποντας π.χ. τους αυτοματισμούς.
Οδικός χάρτης ΥΠΕΝ
Η ενεργειακή μετάβαση απαιτεί ευέλικτα χρηματοδοτικά σχήματα για τη μείωση του αρχικού κόστους και τον επιμερισμό του ρίσκου. Το ΥΠΕΝ στοχεύει στη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου πλαισίου για τη στήριξη της ενεργειακής απόδοσης και της απανθρακοποίησης. Στόχοι του ΥΠΕΝ είναι η διενέργεια ενεργειακών ελέγχων κάθε τέσσερα χρόνια σε μεγάλες επιχειρήσεις και η ενσωμάτωση πρακτικών ενεργειακής διαχείρισης.
Υπάρχουν χρηματοδοτικά εργαλεία που είναι είτε σε στάδιο ωρίμανσης, είτε υλοποιούνται. Μεταξύ αυτών το Pay As You Save για δράσεις εξοικονόμησης, όπου μέρος του capex δεν θα ανήκει στον ωφελούμενο, αλλά θα το βάζει η εταιρία που θα κάνει τη δουλειά αυτή και θα πληρώνεται από την εξοικονόμηση που θα προκύπτει. Το εργαλείο On bill Financing δηλαδή στο λογαριασμό του ρεύματος να ενσωματώνεται το κόστος της δόσης της σύμβασης αυτής. Το εργαλείο On- Tax/Pace αποπληρωμή μέσω πρόσθετου φόρου ακινήτου, Green Leases, δηλαδή συμβόλαια μίσθωσης ακινήτων με ειδικούς όρους για ενεργειακή απόδοση, που μοιράζουν δίκαια το κόστος και το όφελος ενεργειακών βελτιώσεων μεταξύ ιδιοκτήτη και ενοικιαστή.
Επίσης, άλλα που εφαρμόζονται είναι το αποθεματικό Ζημιών Δανείων, Ταμεία Εγγυήσεων, που είναι εγγυοδοτικοί μηχανισμοί που μοιράζονται τον πιστωτικό κίνδυνο με τράπεζες. Άλλα εργαλεία όπως περιστρεφόμενα δάνεια και Ταμεία Αναβαθμίσεων Απόδοσης. Επίσης, υπάρχουν οι εταιρείες Ενεργειακών Υπηρεσιών (ESCOs) που αναλαμβάνουν τη μελέτη, χρηματοδότηση, λειτουργία, τεχνικό και αποδοτικό ρίσκο. Οι συμβάσεις Ενεργειακής Απόδοσης, δηλαδή συμβάσεις με πληρωμή βάσει επαληθευμένων εξοικονομήσεων.
