Του Δρ Ιωάννης Παππάς
Πρεσβευτής του Συμφώνου για το Κλίμα,
Ιδρυτής & CEO της Green Evolution ΑΕ
Καθώς το θερμόμετρο ανεβαίνει, οι υδάτινοι πόροι λιγοστεύουν και οι ακτές διαβρώνονται, ο τουρισμός στην ευρωμεσογειακή ζώνη – και ιδιαίτερα στην Ελλάδα – αντιμετωπίζει μια πρωτοφανή πρόκληση. Οι μετρήσεις του MedCLIVAR προβλέπουν έως 25 % μείωση των βροχοπτώσεων και αύξηση θερμοκρασίας κατά 1,5 °C ως το 2050, ενώ αναμένεται επιτάχυνση της συχνότητας και έντασης των θερμικών κυμάτων, επιδείνωση της επιφανειακής ξηρασίας και άνοδος της στάθμης της θάλασσας κατά περίπου 0,6 m έως τα τέλη του αιώνα. Παράλληλα, η αλόγιστη άντληση του υπόγειου υδροφορέα σε συνδυασμό με την κλιματική αλλαγή οδηγεί σε επιπτώσεις στην αγρο-οικονομία, στη δημόσια υγεία και στην αναδιάρθρωση των τουριστικών ροών, τόσο χωρικά όσο και χρονικά.
Δεδομένου ότι ο τουρισμός αντιπροσωπεύει έως και 25 % του ΑΕΠ σε πολλές μεσογειακές χώρες, απαιτείται ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική κλιματικής ουδετερότητας ενσωματωμένη στο πλαίσιο του τουρισμού. Η Ιταλία, με επένδυση €500 εκατ. σε ακτοπροστασία, στοχεύει στη διατήρηση €3 δισ. ετησίως έως το 2030. Η Ελλάδα μπορεί να ακολουθήσει, εισάγοντας χρηματοδοτικά κίνητρα για καταλύματα που εφαρμόζουν τεχνολογίες εξοικονόμησης ενέργειας και νερού.
Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές λειτουργούν ως η πρώτη γραμμή άμυνας στην προσαρμογή του τουρισμού στην κλιματική αλλαγή, αξιοποιώντας την βαθιά γνώση τους για τα τοπικά οικοσυστήματα και τις κοινότητες. Εφαρμόζοντας φυσικές λύσεις (nature based solutions), όπως η αύξηση της φυτοκάλυψης και η ανασύσταση παραλιακών ζωνών, μπορούν να βελτιώσουν τη μικροκλιματική άνεση, τη βιοϋδατο-απορρόφηση και τη σταθερότητα των ακτών. Στις Βαλεαρίδες Νήσους, μείωση κατά 20 % στην κατανάλωση ύδατος και παρεμβάσεις αντιμετώπισης θερμικών κυμάτων απέδειξαν την αποτελεσματικότητα τέτοιων μέτρων σε πραγματικό περιβάλλον.
Photo copyrights: Dr Ioannis Pappas
Οι Οργανισμοί Διαχείρισης Προορισμών (DMOs) μπορούν να επιταχύνουν τη μεταστροφή σε αειφόρα πρότυπα και πλαίσια εφαρμογής (όπως του GSTC / www.gstc.org), μέσα από εκπαιδεύσεις στελεχών, την υλοποίηση σχεδίων κλιματικής προσαρμογής, την προώθηση ταξιδιών εκτός αιχμής και την ανάδειξη λιγότερων γνωστών περιοχών. Το έργο D3HUB, το οποίο επέφερε διαδημοτικό συντονισμό σε ζητήματα ενέργειας, νερού και τουρισμού, αποτελεί καλή πρακτική: συγκέντρωσε περισσότερες από δέκα περιφέρειες, εμπλούτισε τον δημόσιο διάλογο και ενσωμάτωσε έξυπνες τεχνολογίες, δημιουργώντας τη βάση για παρόμοιες πρωτοβουλίες πανελλαδικά.
Οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, όπως δείχνει η Λευκή Βίβλος για τη Αειφόρο Διακυβέρνηση του Τουρισμού στην Ευρω Μεσογειακή Περιοχή : Τουρισμός και Κλιματική Προσαρμογή του “Tourism4SMEs”, μπορούν να μειώσουν δραστικά το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα με απλές λύσεις, όπως ηλιακοί θερμοσίφωνες και συστήματα χαμηλής ροής. Η συνδρομή τους με κρατικά και ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά μέσα ενισχύει τόσο την κερδοφορία όσο και την οικολογική συμμόρφωση. Οι συνεργασίες δημόσιου και ιδιωτικού τομέα για πρωτοβουλίες όπως μικροδίκτυα ανανεώσιμης ενέργειας σε νησιωτικές περιοχές μπορούν να επιταχύνουν σημαντικά την πρόοδο. Μέσω της κινητοποίησης €1,5 δις ιδιωτικών κεφαλαίων μέχρι το 2030, αναμένεται να προκληθεί μια πραγματική επανάσταση αειφορίας στον ευρωμεσογειακό τουρισμό.
Photo copyrights: Dr Ioannis Pappas
Εντούτοις, είναι άμεση ανάγκη η δημιουργία ενός τουριστικού data space, δηλαδή μιας κοινής πλατφόρμας συλλογής, ανάλυσης και χρήσης δεδομένων τουρισμού σε συνδυασμό με την ενσωμάτωση ψηφιακών καινοτομιών όπως τεχνητή νοημοσύνη και ανάλυση μεγάλου όγκου δεδομένων (big data), είναι ζωτικής σημασίας για τον εκσυγχρονισμό του κλάδου. Ωστόσο, η έρευνα εντοπίζει σημαντικά εμπόδια, όπως η κατακερματισμένη διάρθρωση των δεδομένων σε πολλαπλούς φορείς και πλατφόρμες που περιορίζει την ικανότητα παραγωγής αξιοποιήσιμων ευρημάτων. Το πρόβλημα επιτείνεται από την έλλειψη ενιαίων προτύπων συλλογής και διαμοιρασμού δεδομένων, γεγονός που εμποδίζει την ολοκλήρωση και την αποτελεσματική ανάλυση. Για να αντιμετωπιστούν αυτές οι προκλήσεις, απαιτούνται συλλογικές πρωτοβουλίες που θα θεσπίσουν κοινά πρότυπα δεδομένων και θα ενισχύσουν τη διαλειτουργικότητα των συστημάτων. Η έρευνα επισημαίνει επίσης την ανάγκη για προγράμματα κατάρτισης που θα ανεβάσουν το ψηφιακό επίπεδο όλων των εμπλεκομένων φορέων και για την εφαρμογή ισχυρών μηχανισμών απορρήτου και ασφάλειας των δεδομένων, ώστε να διατηρείται η εμπιστοσύνη των τουριστών και των ενδιαφερομένων, εξασφαλίζοντας ότι οι ψηφιακές καινοτομίες υποστηρίζουν και δεν ακυρώνουν τους στόχους της ψηφιακής μετάβασης.
Η βασική παράμετρος για την αποτελεσματική εφαρμογή όλων των παραπάνω μέτρων είναι ο τεχνικός επιστημονικός έλεγχος. Η ίδρυση ενός «Μεσογειακού Κέντρου Προσαρμογής», που συγκεντρώνει δορυφορικά δεδομένα, δεδομένα από μετεωρολογικούς σταθμούς και ετήσιες αναφορές, θα προσφέρει μεταβλητές-κλειδιά για την αξιολόγηση πολιτικών, τη χρονολογική καταγραφή τάσεων και τον επαναπροσδιορισμό στρατηγικών.
Η Ελλάδα και οι γειτονικές χώρες μπορούν έτσι να μεταμορφωθούν από παθητικούς παρατηρητές της κλιματικής κρίσης σε ενεργούς συντελεστές βιώσιμης, ανθεκτικής ανάπτυξης, μέσω βιωμένων πρακτικών, τεχνολογικών και θεσμικών.
___________________________________________________________________________
Eνημερωτικό Σημείωμα: Το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για το Κλίμα αποτελεί μία πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Συντονιστής του Συμφώνου στην Ελλάδα είναι ο οργανισμός ΙΝΖΕΒ. Για όποια πληροφορία σχετικά με το Σύμφωνο ή για κλιματικές δράσεις που θα σας ενδιέφερε να διοργανώσετε, μπορείτε να επικοινωνείτε με την Ομάδα Συντονισμού στο [email protected] ή στο τηλέφωνο 210 6394608.
