Της Εύης Μακρή,
Πρέσβειρα του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για το Κλίμα,
Συν-ιδρύτρια της Beak-on | The Hummingbird Project
Η 30η παγκόσμια συνδιάσκεψη για το κλίμα ολοκληρώθηκε την προηγούμενη εβδομάδα, στην πόλη Μπελέμ στον Αμαζόνιο της Βραζιλίας, με τις διαπραγματεύσεις να παρατείνονται κατά μία ημέρα. Δέκα χρόνια από τη διαμόρφωση και υπογραφή της Συμφωνίας του Παρισιού (COP21), η (Διάσκεψη των Μερών / Conference of Parties) COP30 ξεκίνησε στις 10 και ολοκληρώθηκε στις 22 (αντί για 21) Νοεμβρίου 2025, με μια συμφωνία, το τελικό κείμενο της οποίας ήταν προϊόν σκληρών διαπραγματεύσεων και σημαντικών συμβιβασμών.
Σύμφωνα με τα διεθνή μέσα ενημέρωσης που παρακολούθησαν τις εξελίξεις, τα κράτη που συμμετείχαν στη Διάσκεψη χωρίστηκαν σε δύο βασικά μπλοκ – άνω των 80 κρατών έκαστο – εκείνα που υποστήριξαν τη συμπερίληψη στο τελικό κείμενο ενός οδικού χάρτη για την απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα, και εκείνα που αντιτάθηκαν σε αυτό[1]. Στο πλαίσιο αυτό, το τελικό κείμενο της συμφωνίας, το κείμενο “mutirão” όπως ονομάστηκε, κοινοποιήθηκε σε δύο διαδοχικά drafts. Το δεύτερο εξ’ αυτών, που έγινε και δεκτό, ήταν εκείνο από το οποίο αφαιρέθηκαν τόσο η αναφορά σε έναν οδικό χάρτη για την απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα, όσο και η αναφορά σε ένα σχέδιο κατά της αποψίλωσης των δασών[2].
Πηγή: https://bit.ly/4im7D0C
Δύο χρόνια νωρίτερα, στην COP28 που έλαβε χώρα στο Ντουμπάι, η διεθνής κοινότητα συμφώνησε για πρώτη φορά – σε μια σημαντική ιστορική στιγμή – ότι όλα τα κράτη θα πρέπει να απομακρυνθούν από τα ορυκτά καύσιμα, χωρίς όμως να ορίσει ένα σαφές χρονοδιάγραμμα για το πώς θα γίνει αυτό. Το εν λόγω χρονοδιάγραμμα δεν προέκυψε ούτε κατά την COP29του 2024στο Αζερμπαϊτζάν, με αποτέλεσμα οι φιλοδοξίες για ένα σαφές σχέδιο για την επίτευξη αυτής της απομάκρυνσης να έχουν μετατοπιστεί για την COP30.
Ωστόσο, το αποτέλεσμα της φετινής Διάσκεψης – τουλάχιστον ως προς τις ανωτέρω φιλοδοξίες – ήταν απογοητευτικό. Σε μια χρονιά που από τις συζητήσεις για το κλίμα έλαμψαν δια της απουσίας τους οι ΗΠΑ, η οικονομία των οποίων είναι η πιο ρυπογόνος παγκοσμίως, το ήπιο κείμενο δεν προώθησε τη συζήτηση. Το περιεχόμενο του κειμένου περιορίστηκε στην έμφαση της σημασίας του 1,5°C, που για άλλη μια φορά παρουσιάστηκε ως στόχος και όχι ως όριο. Επιπλέον, το κείμενο ενθάρρυνε τα κράτη να λειτουργήσουν σε ένα πλαίσιο διεθνούς συνεργασίας αλλά και να αυξήσουν τη φιλοδοξία τους σε εθνικό επίπεδο, μέσα από τα εθνικά σχέδια δράσης για το κλίμα (Nationally Determined Contributions (NDCs) and National Adaptation Plans (NAPs))[3].
Τέλος, η συμφωνία που προέκυψε από τις διαπραγματεύσεις στο Μπελέμ, υπογραμμίζει τη σημασία της περαιτέρω ενίσχυσης των αναπτυσσόμενων και πιο ευάλωτων κρατών από τα ανεπτυγμένα και τονίζει την επείγουσα ανάγκη για παροχή υποστήριξης ύψους τουλάχιστον 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως έως το 2035 από τα δεύτερα προς τα πρώτα, για δράση για το κλίμα3. Ωστόσο, το ποσό αυτό αφενός παραμένει μικρότερο από τις πραγματικές ανάγκες των αναπτυσσόμενων κρατών και αφετέρου, δεν προσδιορίζεται από την τελική συμφωνία, με ποιο τρόπο θα εξασφαλιστεί η απόδοσή του.
Η φετινή COP, μετά από μια σειρά προηγούμενων COP που φιλοξενήθηκαν σε σημαντικά πετρελαιοπαραγωγά κράτη, έλαβε χώρα μέσα σε ένα από τα σημαντικότερα οικοσυστήματα του πλανήτη. Ως εκ τούτου, οι τοπικές κοινότητες του Αμαζονίου έπαιξαν σημαντικό ρόλο και διεκδίκησαν χώρο και πρόσβαση στις διαπραγματεύσεις. Στη φετινή διάσκεψη συμμετείχαν 900 εγγεγραμμένα άτομα προερχόμενα από ομάδες γηγενών πληθυσμών. Σημαντικά περισσότερα από τα 300 άτομα που συμμετείχαν στην COP29. Μάλιστα, χαρακτηριστική ήταν και η στιγμή – τη δεύτερη μόλις ημέρα των εργασιών – όπου μεγάλη ομάδα αυτοχθόνων προσπάθησαν να εισέλθουν στις εγκαταστάσεις διαμαρτυρόμενοι για την εκμετάλλευση της γης τους και τη μη συμπερίληψή τους στις αποφάσεις που τους επηρεάζουν τόσο άμεσα[4].
Κλείνοντας, χρήσιμη είναι μια αναφορά στη «δημογραφία» της διάσκεψης. Συνολικά, η φετινή διάσκεψη ήταν η δεύτερη σε σειρά, σε σχέση με τον αριθμό των συμμετεχόντων, αφού συγκέντρωσε 56,118 εγγεγραμμένους αντιπροσώπους (μετά την πολυπληθέστερη στην ιστορία COP28 του Ντουμπάι). Ανάμεσά τους, απεσταλμένοι 194 κρατών μελών του UNFCCC, από τα 198 κράτη μέλη συνολικά. Σημαντική ήταν η απουσία των ΗΠΑ που δεν έχουν απουσιάσει ως τώρα από καμία από τις προηγούμενες COPs. Η Βραζιλία είχε τη μεγαλύτερη ομάδα εκπροσώπων, με 3.805 άτομα, ενώ αμέσως μετά ακολούθησε η Κίνα[5].
Αξιοσημείωτη είναι και η αναλογία των εκπροσώπων των ορυκτών καυσίμων προς το σύνολο των συμμετεχόντων, αφού 1 στους 25 εγγεγραμμένους συμμετέχοντες προερχόταν από το lobby των ορυκτών. Ο απόλυτος αριθμός τους έφτασε τους 1600, ξεπερνώντας σε μέγεθος όλες τις αποστολές κρατών μελών, πλην της Βραζιλίας. Επρόκειτο για τη μεγαλύτερη συγκέντρωση εκπροσώπων της βιομηχανίας των ορυκτών σε COP με 12% αύξηση στην αναλογική συμμετοχή τους, από την προηγούμενη διάσκεψη στο Μπακού. Ενδεικτικά, φέτος δόθηκαν στους εκπροσώπους του lobby των ορυκτών δύο τρίτα περισσότερες κάρτες εισόδου για την COP30 από όλους τους συνέδρους των 10 πιο ευάλωτων στην κλιματική αλλαγή χωρών μαζί (1.061 άτομα). Γεγονός που υπογραμμίζει πώς η παρουσία της εν λόγω βιομηχανίας συνεχίζει να επισκιάζει όσους βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της κλιματικής κρίσης[6].
Εν κατακλείδι, η COP30 άφησε μια αίσθηση χαμένων ευκαιριών, αναδεικνύοντας ξανά το χάσμα ανάμεσα στις φιλοδοξίες και την πραγματική δέσμευση της διεθνούς κοινότητας. Παρά την αυξημένη συμμετοχή ευάλωτων κοινοτήτων και τις ισχυρές φωνές που ζητούν ουσιαστική δράση, το τελικό αποτέλεσμα υπήρξε συγκρατημένο και συμβιβαστικό. Η ανάγκη για πιο τολμηρά βήματα, δίκαιη χρηματοδότηση και ουσιαστική συμπερίληψη όσων πλήττονται περισσότερο από την κλιματική κρίση παραμένει πιο επιτακτική από ποτέ, ενώ τα χρονικά περιθώρια για την επίτευξή των παραπάνω στενεύουν.
Πηγές
Fiona Harvey, Cop30 draft text omits mention of fossil fuel phase-out roadmap, The Guardian, 21 Nov. 2025, https://www.theguardian.com/environment/2025/nov/21/cop30-countries-threaten-block-resolution-unless-roadmap-to-fossil-fuel-phase-out?CMP=share_btn_url
UN climate talks go into overtime as divisions over fossil fuels persist, Al Jazeera, 21 Nov. 2025, https://aje.io/01hys4
Global Mutirão: Uniting humanity in a global mobilization against climate change, UNFCCC, https://unfccc.int/sites/default/files/resource/Mutir%C3%A3o_cop30.pdf
Felipe de Carvalho, Indigenous protesters block COP30 entrance, demand action from Brazilian Government, 14 Nov. 2025, UN News, https://news.un.org/en/story/2025/11/1166373
Analysis: Which countries have sent the most delegates to COP30?, Carbon Brief, 11 Nov. 2025, https://www.carbonbrief.org/analysis-which-countries-have-sent-the-most-delegates-to-cop30/
Nina Lakhani, Fossil fuel lobbyists outnumber all Cop30 delegations except Brazil, report says, The Guardian, 14 Nov. 2025, https://www.theguardian.com/environment/2025/nov/14/fossil-fuel-lobbyists-cop30
Eνημερωτικό Σημείωμα: Το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για το Κλίμα αποτελεί μία πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Συντονιστής του Συμφώνου στην Ελλάδα είναι ο οργανισμός ΙΝΖΕΒ. Για όποια πληροφορία σχετικά με το Σύμφωνο ή για κλιματικές δράσεις που θα σας ενδιέφερε να διοργανώσετε, μπορείτε να επικοινωνείτε με την Ομάδα Συντονισμού στο [email protected] ή στο τηλέφωνο 210 6394608.
[1] Fiona Harvey, Cop30 draft text omits mention of fossil fuel phase-out roadmap, The Guardian, 21 Nov. 2025, https://www.theguardian.com/environment/2025/nov/21/cop30-countries-threaten-block-resolution-unless-roadmap-to-fossil-fuel-phase-out?CMP=share_btn_url & UN climate talks go into overtime as divisions over fossil fuels persist, Al Jazeera, 21 Nov. 2025, https://aje.io/01hys4
[2] Global Mutirão: Uniting humanity in a global mobilization against climate change, UNFCCC, https://unfccc.int/sites/default/files/resource/Mutir%C3%A3o_cop30.pdf
[3] Global Mutirão: Uniting humanity in a global mobilization against climate change, UNFCCC, https://unfccc.int/sites/default/files/resource/Mutir%C3%A3o_cop30.pdf
[4] Felipe de Carvalho, Indigenous protesters block COP30 entrance, demand action from Brazilian Government, 14 Nov. 2025, UN News, https://news.un.org/en/story/2025/11/1166373
[5] Analysis: Which countries have sent the most delegates to COP30?, Carbon Brief, 11 Nov. 2025, https://www.carbonbrief.org/analysis-which-countries-have-sent-the-most-delegates-to-cop30/
[6] Analysis: Which countries have sent the most delegates to COP30?, Carbon Brief, 11 Nov. 2025, https://www.carbonbrief.org/analysis-which-countries-have-sent-the-most-delegates-to-cop30/ & Nina Lakhani, Fossil fuel lobbyists outnumber all Cop30 delegations except Brazil, report says, The Guardian, 14 Nov. 2025, https://www.theguardian.com/environment/2025/nov/14/fossil-fuel-lobbyists-cop30
