Του Άγγελου Χασιώτη,
Πρεσβευτή του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για το Κλίμα,
Μηχανολόγος Μηχανικός, MSc, MA,
ερευνητής και υποψήφιος διδάκτωρ στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών,
ερευνητής μέσω ΠΑΔΑ στο έργο Δήμου Τρικκαίων Energy4All.
Οι σύγχρονες πόλεις βρίσκονται μπροστά σε μια ιστορική στροφή: την μετάβαση προς την αποκέντρωση, τη ψηφιοποίηση και την απανθρακοποίηση των ενεργειακών τους συστημάτων. Σε αυτή την προσπάθεια, ο Δήμος Τρικκαίων, πιστοποιημένος στην Ευρωπαϊκή Αποστολή για τις Πόλεις (EU Mission Cities), πρωτοπορεί ξανά, θέτοντας σε εφαρμογή ένα φιλόδοξο σχέδιο διαχείρισης ενέργειας που βασίζεται στην Τεχνητή Νοημοσύνη (AI).
Το έργο «Trikala’s City Climate Neutrality Hub with intelligent energy management» υλοποιείται με τη χρηματοδοτική στήριξη του ευρωπαϊκού προγράμματος Horizon Europe (2021–2027), στο πλαίσιο της δράσης NetZeroCities, που στοχεύει στην επιτάχυνση της μετάβασης των ευρωπαϊκών πόλεων στην κλιματική ουδετερότητα έως το 2030. Το έργο εντάσσεται στη στρατηγική «Accelerating cities’ transition to net zero emissions by 2030» και υλοποιείται μέσω Συμφωνίας Επιχορήγησης, επιβεβαιώνοντας τον κομβικό ρόλο των Τρικάλων στον ευρωπαϊκό χάρτη των «έξυπνων» και κλιματικά ουδέτερων πόλεων.
Στόχος δεν είναι απλώς η παρακολούθηση της κατανάλωσης, αλλά η «έξυπνη» και αυτόματη βελτιστοποίηση της ενεργειακής ροής σε πραγματικό χρόνο, μετατρέποντας την πόλη σε ένα ζωντανό, ψηφιακό οικοσύστημα.
Η «έξυπνη» πόλη ξεκινά από την ενέργεια
Οι σύγχρονες πόλεις είναι τεράστιοι ενεργειακοί οργανισμοί: αντλιοστάσια ύδρευσης, βιολογικοί καθαρισμοί, σχολεία, δημοτικά κτίρια, φωτισμός, δίκτυα. Όλα καταναλώνουν τεράστια ποσά ενέργειας, συχνά χωρίς ενιαίο έλεγχο, χωρίς πρόβλεψη και χωρίς βελτιστοποίηση.
Στα Τρίκαλα, αυτό ακριβώς αλλάζει. Μέσα από ένα ολοκληρωμένο σύστημα τεχνητής νοημοσύνης και ενεργειακής διαχείρισης, όλα τα επιμέρους συστήματα της πόλης αρχίζουν να «συνομιλούν» ψηφιακά. Η κατανάλωση παρακολουθείται σε πραγματικό χρόνο, τα φορτία προβλέπονται με ακρίβεια και η λειτουργία των υποδομών προσαρμόζεται δυναμικά στις ανάγκες.
Image source: https://www.mdpi.com/3042-5743/35/1/76
Πάνω από 130 δημοτικές υποδομές σε ένα ενιαίο ψηφιακό σύστημα.
Η καρδιά του εγχειρήματος είναι η ψηφιακή πλατφόρμα, η οποία εγκαθίσταται για να διαχειριστεί ένα ενεργειακό οικοσύστημα ισχύος περίπου 10 MW. Το σύστημα αυτό δεν περιορίζεται μόνο στα δημοτικά κτίρια. Αντίθετα, ενσωματώνει δεδομένα από περισσότερες από 130 διαφορετικές υποδομές, δημιουργώντας μια ενιαία ψηφιακή εικόνα της πόλης.
Συγκεκριμένα, το σύστημα θα λαμβάνει περίπου 1.400 διαφορετικά σήματα (δεδομένα) από:
- Υποδομές Ύδρευσης και Αποχέτευσης: 50 αντλιοστάσια, 25 τοπικούς σταθμούς και τον Βιολογικό Καθαρισμό, που αθροιστικά αποτελούν τεράστιους καταναλωτές ενέργειας (~2 MW).
- Δημόσια Κτίρια: περίπου 110 κτίρια, εκ των οποίων τα 7 βρίσκονται στον πολυχώρο «Μύλο των Ξωτικών». Όλα τα κτίρια παρακολουθούνται πλήρως σε πραγματικό χρόνο.
- Ανανεώσιμες Πηγές: Ένα μελλοντικό φωτοβολταϊκό πάρκο 1 MWp και μελλοντικά συστήματα αποθήκευσης ενέργειας (μπαταρίες).
Τα πρώτα αποτελέσματα από τις προσομοιώσεις είναι εντυπωσιακά και δείχνουν τη δυναμική της τεχνολογίας:
- Αύξηση της Αυτοκατανάλωσης: Με τον έξυπνο προγραμματισμό των αντλιοστασίων κατά τη διάρκεια της ημέρας, η ιδιοκατανάλωση της ενέργειας από τα φωτοβολταϊκά μπορεί να αυξηθεί κατά 22%.
- Μείωση Κόστους: Στα δημόσια κτίρια, η εξοικονόμηση στο ενεργειακό κόστος υπολογίζεται ότι θα είναι μεταξύ 12% και 18%.
- Ακρίβεια Πρόβλεψης: Το σύστημα μπορεί να επιτύχει υψηλή ακρίβεια πρόβλεψης φορτίου (απόκλιση μόλις ±6% για τα συστήματα ύδρευσης), γεγονός που επιτρέπει τον ασφαλή ενεργειακό σχεδιασμό.
Από την τεχνολογία στη διακυβέρνηση της ενέργειας
Το τεχνικό αυτό έργο πλαισιώνεται από το «Climate Neutrality Hub» του Δήμου, διασφαλίζοντας ότι τα δεδομένα δεν μένουν κλειδωμένα σε servers, αλλά μεταφράζονται σε πολιτικές αποφάσεις. Στόχος είναι η διαφάνεια και η οικοδόμηση εμπιστοσύνης με τους πολίτες, καθώς το έργο συμμορφώνεται με τα πρότυπα της ΕΕ για την ηθική χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης (EU AI Act), διατηρώντας πάντα τον ανθρώπινο έλεγχο στις κρίσιμες αποφάσεις.
Το έργο των Τρικάλων δεν μένει μόνο στην τεχνολογία. Παράλληλα αναπτύσσονται:
- Γραφείο Ενέργειας Δήμου
- Ψηφιακή πλατφόρμα εκπομπών
- Εργαλεία συμμετοχής πολιτών
Τα δεδομένα δεν ανήκουν πλέον μόνο στα μηχανήματα, αλλά μετατρέπονται σε εργαλείο πολιτικής, διαφάνειας και συμμετοχής. Οι αποφάσεις δεν βασίζονται σε εκτιμήσεις, αλλά σε πραγματικά, μετρήσιμα στοιχεία.
Έτσι, η τεχνητή νοημοσύνη δεν λειτουργεί «αόρατα», αλλά με κανόνες, επεξηγησιμότητα και ανθρώπινο έλεγχο, σε πλήρη συμμόρφωση με το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο για την ΑΙ.
Το Μοντέλο για το Μέλλον
Η περίπτωση των Τρικάλων αποτελεί έναν «οδικό χάρτη» για άλλες ευρωπαϊκές πόλεις που επιδιώκουν την ψηφιακή και ενεργειακή τους μετάβαση. Αποδεικνύει ότι η έξυπνη διαχείριση δεν αφορά μόνο τα νέα «γυαλιστερά» κτίρια, αλλά και τον εκσυγχρονισμό των υφιστάμενων, αθέατων υποδομών που κρατούν την πόλη ζωντανή.
Το έργο αναμένεται να ολοκληρωθεί πλήρως το 2026, αλλά τα θεμέλια για μια κλιματικά ουδέτερη και ψηφιακά έξυπνη πόλη έχουν ήδη τεθεί.
Image source: https://netzerocities.eu/trikalas-pilot-activity-energy4all/
Eνημερωτικό Σημείωμα: Το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για το Κλίμα αποτελεί μία πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Συντονιστής του Συμφώνου στην Ελλάδα είναι ο οργανισμός ΙΝΖΕΒ. Για όποια πληροφορία σχετικά με το Σύμφωνο ή για κλιματικές δράσεις που θα σας ενδιέφερε να διοργανώσετε, μπορείτε να επικοινωνείτε με την Ομάδα Συντονισμού στο [email protected] ή στο τηλέφωνο 210 6394608.
