Της Αλίς Κοροβέση,
Επικεφαλής Ομάδας Συντονισμού Ευρωπαϊκού Συμφώνου για το Κλίμα στην Ελλάδα,
Διευθύνουσα Σύμβουλος ΙΝΖΕΒ
Το 2026 συνιστά ένα κρίσιμο ορόσημο για την ευρωπαϊκή κλιματική πολιτική. Οι στρατηγικοί στόχοι έχουν τεθεί, τα χρηματοδοτικά εργαλεία έχουν ενεργοποιηθεί και οι κατευθυντήριες γραμμές είναι σαφείς. Το ερώτημα που τίθεται πλέον δεν είναι «τι πρέπει να γίνει», αλλά κατά πόσο οι τοπικές κοινωνίες είναι έτοιμες να υλοποιήσουν την πράσινη μετάβαση με τρόπο αποτελεσματικό και κοινωνικά δίκαιο.
Η έννοια της ετοιμότητας (readiness) υπερβαίνει την τεχνική επάρκεια. Περιλαμβάνει διοικητική ικανότητα, κοινωνική αποδοχή, θεσμικό συντονισμό και ενεργή συμμετοχή των πολιτών. Πολλοί Δήμοι διαθέτουν πλέον τοπικά σχέδια δράσης για το κλίμα, ωστόσο η εφαρμογή τους συχνά καθυστερεί ή αποσπασματοποιείται λόγω περιορισμένων πόρων και θεσμικών ασυνεχειών.
Ένας από τους καθοριστικούς παράγοντες επιτυχίας είναι η ενσωμάτωση της κλιματικής πολιτικής στην καθημερινή λειτουργία της τοπικής διακυβέρνησης. Η πράσινη μετάβαση δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως παράλληλη ή συμπληρωματική πολιτική, αλλά ως οριζόντια προτεραιότητα που διαπερνά τον πολεοδομικό σχεδιασμό, τις μεταφορές, την κοινωνική πολιτική και την τοπική οικονομία.
Παράλληλα, η κοινωνική διάσταση της μετάβασης καθίσταται ολοένα και πιο κρίσιμη. Η ενεργειακή φτώχεια, οι ανισότητες πρόσβασης και οι διαφοροποιημένες επιπτώσεις των πολιτικών απαιτούν μηχανισμούς κοινωνικής προστασίας και διαβούλευσης. Χωρίς κοινωνική νομιμοποίηση, ακόμη και τα πιο φιλόδοξα μέτρα κινδυνεύουν να προκαλέσουν αντιδράσεις και να υπονομεύσουν την αποτελεσματικότητά τους.
Σε αυτό το σημείο, ο ρόλος των πολιτών ως ενεργών εταίρων καθίσταται κομβικός. Το Eυρωπαϊκό Σύμφωνο για το Κλίμα (EU Climate Pact) προσφέρει ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο οι τοπικές κοινωνίες μπορούν να ενισχύσουν τη συμμετοχή, να καλλιεργήσουν κουλτούρα συνεργασίας και να μετατρέψουν τη στρατηγική σε πράξη. Μέσα από τοπικές δράσεις, εκπαιδευτικές πρωτοβουλίες και δίκτυα συνεργασίας, ενισχύεται η συλλογική ικανότητα υλοποίησης.
Το 2026 δεν είναι απλώς ένα ακόμη έτος εφαρμογής πολιτικών. Είναι το σημείο όπου η επιτυχία της πράσινης μετάβασης θα κριθεί στην πράξη, στο επίπεδο της γειτονιάς, του Δήμου και της τοπικής κοινότητας. Η μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη Ευρώπη έως το 2050, δεν θα επιτευχθεί μόνο με κανονισμούς και επενδύσεις, αλλά με κοινωνίες έτοιμες να συμμετάσχουν ενεργά και συνειδητά.
Η κλιματική δράση του μέλλοντος είναι συλλογική, συμμετοχική και τοπικά ριζωμένη. Ενισχύοντας την ετοιμότητα των τοπικών κοινωνιών σήμερα, διασφαλίζουμε ότι οι στρατηγικές φιλοδοξίες της Ευρώπης θα μετατραπούν σε βιώσιμη πραγματικότητα αύριο.
Photo Source: INZEB.ORG
Σε αυτό το σημείο, η μετάβαση από τη θεωρία στην πράξη καθίσταται συλλογική ευθύνη αλλά και συλλογική δέσμευση. Τόσο από πλευράς της Ομάδας Συντονισμού όσο και από πλευράς των Πρεσβευτών και των Οργανισμών-Εταίρων του EU Climate Pact στην Ελλάδα, αναγνωρίζουμε ότι η επιτυχία της πράσινης μετάβασης περνά μέσα από τη συνεχή παρουσία στο πεδίο, τον ανοιχτό διάλογο με τις τοπικές κοινωνίες και τη δημιουργία χώρων ουσιαστικής συμμετοχής.
Με αυτή τη συνείδηση, δεσμευόμαστε για την υλοποίηση πολλών και ποικίλων δράσεων το επόμενο διάστημα: δράσεων ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης, συμμετοχικών εργαστηρίων, τοπικών πρωτοβουλιών και συνεργειών που γεφυρώνουν την επιστημονική γνώση με την καθημερινή εμπειρία των πολιτών. Στόχος μας δεν είναι απλώς η διάδοση πολιτικών κατευθύνσεων, αλλά η ενδυνάμωση της κοινωνίας ώστε να συν-διαμορφώσει τις λύσεις που απαιτεί η κλιματική πρόκληση.
Η κλιματική μετάβαση δεν μπορεί να είναι ούτε αποσπασματική ούτε ελιτίστικη. Οφείλει να είναι ανοιχτή, συμπεριληπτική και βαθιά ριζωμένη στις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών. Μέσα από τη συλλογική δράση, τη συνεργασία και τη διαρκή δέσμευση, η κοινότητα του EU Climate Pact στην Ελλάδα φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για μια μετάβαση που δεν θα αφήσει κανέναν πίσω και θα μετατρέψει τη φιλοδοξία σε απτή, βιώσιμη πραγματικότητα.
Eνημερωτικό Σημείωμα: Το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για το Κλίμα αποτελεί μία πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Συντονιστής του Συμφώνου στην Ελλάδα είναι ο οργανισμός ΙΝΖΕΒ. Για όποια πληροφορία σχετικά με το Σύμφωνο ή για κλιματικές δράσεις που θα σας ενδιέφερε να διοργανώσετε, μπορείτε να επικοινωνείτε με την Ομάδα Συντονισμού στο [email protected] ή στο τηλέφωνο 210 6394608.
