Της Μαρίνας Γαβριλάκη,
Πρέσβειρας του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για το Κλίμα,
Συνιδρύτρια της Physisorg,
υπότροφος του BeVisioneers (the Mercedes-Benz Fellowship), του Aspire Leader’s program και του SDSN Youth για την Ελλάδα
Το τοπίο γύρω από τη βιωσιμότητα και το ESG αλλάζει, αλλά όχι με τον τρόπο που πολλοί φοβούνται. Αντί για αυστηρότερους κανονισμούς, που θα μπορούσαν να «πνίξουν» τη μικρή επιχείρηση, η Ευρώπη προχωρά σε σημαντική απλούστευση των διαδικασιών, αναγνωρίζοντας την ανάγκη μείωσης της γραφειοκρατίας για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι θεσμικοί φορείς αντιλαμβάνονται πλέον ότι, για να επιτευχθεί μια ουσιαστική αλλαγή στην κουλτούρα και τη συμπεριφορά επιχειρήσεων και πολιτών, αυτή πρέπει να είναι ρεαλιστική και οικονομικά βιώσιμη για τη ραχοκοκαλιά της οικονομίας: τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜμΕ).
Παρ’ όλα αυτά, η σημερινή εποχή είναι από τις λίγες περιπτώσεις όπου η αλλαγή ξεκινά από κάτω προς τα πάνω: οι καταναλωτές στρέφονται σε πιο βιώσιμα προϊόντα και υπηρεσίες και, με αυτόν τον τρόπο, ωθούν και τις επιχειρήσεις να στραφούν στη βιωσιμότητα ώστε να παραμείνουν ανταγωνιστικές.
Η μετάβαση σε ένα πιο βιώσιμο επιχειρηματικό μοντέλο (είτε πρόκειται για Net Zero – μηδενικούς ρύπους, είτε για Zero Waste – μηδενικά απόβλητα) δεν αποτελεί πλέον απλώς κανονιστική υποχρέωση, αλλά ζήτημα ανταγωνιστικής επιβίωσης. Οι μεγάλες επιχειρήσεις ζητούν ήδη στοιχεία από τους προμηθευτές τους, ενώ και οι τράπεζες αξιολογούν το «πράσινο» προφίλ για κάθε δάνειο.
Πώς μπορείτε, λοιπόν, να ξεκινήσετε χωρίς να χαθείτε στη διαδικασία;
Το «μυστικό» είναι να ακολουθήσετε μια απλή στρατηγική τριών βημάτων:
- Καταγραφή
- Τυποποίηση
- Χρηματοδότηση.
Βήμα 1ο: Η «Καταγραφή» (Ανακαλύψτε τα σημεία εκείνα που «έχετε κάνει το βήμα» προς τη βιωσιμότητα )
Το μεγαλύτερο λάθος που κάνουν οι επιχειρηματίες είναι να πιστεύουν ότι ξεκινούν από το μηδέν. Έρευνα που πραγματοποιήθηκε το 2025 δείχνει ότι πολλές ελληνικές επιχειρήσεις (40 στον αριθμό) εφαρμόζουν ήδη πρακτικές ESG, χωρίς όμως να τις καταγράφουν ή να τις προβάλλουν.[1]
Εικόνα 1: Φωτογραφία από την Kampus Production: https://www.pexels.com/photo/couple-packing-products-together-7289732/
Πριν απευθυνθείτε σε συμβούλους, κάντε μια εσωτερική απογραφή και στους τρεις πυλώνες του ESG:
- Περιβάλλον (E): Έχετε αντικαταστήσει τον φωτισμό με LED; Ανακυκλώνετε συσκευασίες ή χαρτί; Χρησιμοποιείτε συστήματα για μείωση της σπατάλης νερού; Οι πρακτικές αυτές είναι από τις πιο συνηθισμένες, καθώς συνδέονται άμεσα με τη μείωση του λειτουργικού κόστους και συχνά εφαρμόζονται ήδη, χωρίς όμως να καταγράφονται ποσοτικά ή να προβάλλονται προς τα έξω.
- Κοινωνία (S): Προσφέρετε δίκαιες αμοιβές και ασφαλές περιβάλλον εργασίας; Στηρίζετε τοπικούς προμηθευτές;
Σε ένα γενικότερο πλαίσιο, για μια μικρομεσαία επιχείρηση, ο κοινωνικός πυλώνας αφορά τον τρόπο με τον οποίο η επιχείρηση διαχειρίζεται τις σχέσεις της με τα ενδιαφερόμενα μέρη (stakeholders) και την τοπική κοινωνία, όπως για παράδειγμα στήριξη ΜΚΟ, άτυπων ομάδων νέων ή άλλων δράσεων που μπορεί να έχουν κοινωνικό ή περιβαλλοντικό και κοινωνικό αντίκτυπο.
- Διακυβέρνηση (G): Είστε συνεπείς στις φορολογικές υποχρεώσεις; Υπάρχει διαφάνεια στη λήψη αποφάσεων; Το επικοινωνείτε με τους stakeholders σας;
Βήμα 2ο: Περνώντας από την καταγραφή στην τυποποίηση με το πρωτόκολλο VSME
Αφού καταγράψετε τι ήδη κάνετε, το επόμενο βήμα είναι να το «επικοινωνήσετε» στη γλώσσα των τραπεζών, μέσω του προτύπου ). Πρόκειται για ένα πρότυπο που εγκρίθηκε πρόσφατα από την Ευρωπαϊκή Ένωση ειδικά για να προστατεύσει τις ΜμΕ από τον φόρτο των πολύπλοκων αναφορών (όπως η που ισχύει για τις μεγάλες εταιρείες).
Το VSME είναι εθελοντικό και ζητά μόνο τα απολύτως απαραίτητα στοιχεία, ώστε να είστε προετοιμασμένοι σε περίπτωση που μια εταιρεία ή μια τράπεζα ζητήσει σχετικές πληροφορίες.
Βήμα 3ο: Βρείτε χρηματοδότηση και μεγαλώστε την επιχείρηση και το όραμά σας
Τώρα που έχετε εντοπίσει τις ανάγκες (π.χ. ενεργοβόρα μηχανήματα), ήρθε η ώρα να βρείτε πόρους.
Εκμεταλλευτείτε άμεσα τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία που υπάρχουν στη διάθεσή σας:
- «Πράσινος Μετασχηματισμός ΜμΕ» (ΕΦΕΠΑΕ): Επιδοτεί επενδυτικά σχέδια (200.001€ – 1.000.000€) με ποσοστό έως 40-50%.
- «Πράσινη Παραγωγική Επένδυση ΜμΕ»: Για μικρότερα σχέδια (30.000€ – 200.000€), ιδανικό για άμεση αλλαγή εξοπλισμού.
- Ταμείο Ανάκαμψης (RRF): Προσφέρει δάνεια με εξαιρετικά χαμηλό επιτόκιο (από 0,35% για μικρές επιχειρήσεις) για επενδύσεις πράσινης μετάβασης.’
Και επειδή η γνώση γίνεται πιο κατανοητή μέσα από πραγματικά παραδείγματα, μπορείτε να αναζητήσετε στο διαδίκτυο όρους όπως «zero waste» ή «net zero» για να βρείτε επιχειρήσεις που κάνουν τη διαφορά. Oι περισσότερες όχι μόνο έχουν κοινωνικό έργο αλλά είναι και διατεθειμένες να συνεργαστούν και να αναπτύξουν το δίκτυό τους!
Εικόνα 2: Φωτογραφία από την Kampus Production: https://www.pexels.com/photo/woman-using-bubble-wrap-on-wrapping-the-product-7289711/
Μπορείτε επίσης να δείτε πώς διάφορες επιχειρήσεις, οι οποίες έχουν μετατρέψει τη βιωσιμότητα σε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα και επιχειρηματική ταυτότητα, προσελκύοντας παράλληλα και ένα πιστό και συνειδητοποιημένο κοινό, το οποίο «θέλει να βλέπει την αλλαγή στις επιχειρήσεις που υποστηρίζει».
Ξεκινήστε, λοιπόν, έγκαιρα και δράστε προς όφελος της επιχείρησής σας και της βιωσιμότητας.
[1] Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια της πτυχιακής εργασίας του προπτυχιακού προγράμματος σπουδών στο τμήμα Διοικητικής Επιστήμης και τεχνολογίας του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών. Δεν έχει δημοσιευτεί, παρ’ όλα αυτά μπορείτε να διαβάσετε το αναλυτικό abstract εδώ και να επικοινωνήσετε μαζί μου για να διαμοιραστώ ό,τι αποτέλεσμα θα σας ήταν χρήσιμο
Eνημερωτικό Σημείωμα: Το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για το Κλίμα αποτελεί μία πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Συντονιστής του Συμφώνου στην Ελλάδα είναι ο οργανισμός ΙΝΖΕΒ. Για όποια πληροφορία σχετικά με το Σύμφωνο ή για κλιματικές δράσεις που θα σας ενδιέφερε να διοργανώσετε, μπορείτε να επικοινωνείτε με την Ομάδα Συντονισμού στο [email protected] ή στο τηλέφωνο 210 6394608.
