Η μεγάλη στροφή της Ευρώπης προς την κλιματική ουδετερότητα είναι ίσως η πιο ευγενής και απαραίτητη αποστολή της γενιάς μας. Στόχος μας είναι μια ήπειρος που αναπνέει ελεύθερα, μακριά από τα ορυκτά καύσιμα. Όμως, η διαδρομή προς αυτό το «πράσινο μέλλον» αποδεικνύεται γεμάτη προκλήσεις για την καρδιά της παραγωγής μας: την ενεργοβόρο βιομηχανία. Το αυξανόμενο κόστος των δικαιωμάτων εκπομπών CO2 λειτουργεί σήμερα ως ένας αυστηρός κριτής, που όμως κινδυνεύει να τιμωρήσει αυτούς που καλούνται να γίνουν οι πρωταγωνιστές της αλλαγής.
Η «Πράσινη» Μεταμόρφωση απαιτεί Πόρους, όχι μόνο Πρόστιμα
Η φιλοσοφία του συστήματος εμπορίας ρύπων (ETS) είναι σωστή: να δώσει οικονομικό κίνητρο στις επιχειρήσεις να ρυπαίνουν λιγότερο. Όμως, όταν η τιμή του άνθρακα ανεβαίνει απότομα, δημιουργείται ένα επικίνδυνο κενό. Οι βιομηχανίες χάλυβα, αλουμινίου και τσιμέντου, που είναι απαραίτητες ακόμα και για την κατασκευή ανεμογεννητριών ή ηλιακών πάνελ, βλέπουν τα κεφάλαιά τους να εξανεμίζονται σε «φόρους ρύπων» αντί να κατευθύνονται σε πράσινες επενδύσεις.
Το πραγματικό ζητούμενο δεν είναι να κλείσουν τα εργοστάσια, αλλά να γίνουν κλιματικά ουδέτερα. Για να γίνει αυτό, χρειάζονται τεχνολογίες αιχμής, όπως το πράσινο υδρογόνο και η δέσμευση άνθρακα. Αν η «μέγκενη» του κόστους CO2 γίνει υπερβολικά σφιχτή, οι επιχειρήσεις δεν θα έχουν τη ρευστότητα να επενδύσουν στο αύριο, με αποτέλεσμα η περιβαλλοντική αναβάθμιση να μένει στάσιμη.
Το Φάντασμα της «Διαρροής Άνθρακα»
Ένας από τους μεγαλύτερους φόβους των περιβαλλοντολόγων και των οικονομολόγων είναι η λεγόμενη «διαρροή άνθρακα» (carbon leakage). Αν το κόστος παραγωγής στην Ευρώπη γίνει απαγορευτικό λόγω των ρύπων, η παραγωγή θα μεταφερθεί σε χώρες όπου το περιβάλλον δεν προστατεύεται. Αυτό θα ήταν μια τραγική ήττα για τον πλανήτη: θα συνεχίσουμε να καταναλώνουμε τα ίδια προϊόντα, αλλά αυτά θα έχουν παραχθεί με πολύ μεγαλύτερο περιβαλλοντικό κόστος κάπου αλλού, ενώ η Ευρώπη θα έχει χάσει τις δουλειές και την τεχνογνωσία της.
Ο νέος πράσινος δασμός στα σύνορα της ΕΕ (CBAM) είναι ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση για να σταματήσει αυτή η αδικία, αλλά πρέπει να διασφαλιστεί ότι λειτουργεί δίκαια και για τις ευρωπαϊκές εξαγωγές, ώστε η «πράσινη» ποιότητα να μπορεί να ταξιδέψει σε όλο τον κόσμο.
Η Ελλάδα ως Εργαστήριο Βιώσιμης Καινοτομίας
Στην Ελλάδα, οι μεγάλες βιομηχανίες έχουν ήδη αποδείξει ότι η «πράσινη» συνείδηση είναι μέρος του DNA τους, μειώνοντας το ενεργειακό τους αποτύπωμα και επενδύοντας στην κυκλική οικονομία. Όμως, η ελληνική παραγωγή χρειάζεται ένα σταθερό πλαίσιο. Η δίκαιη μετάβαση σημαίνει ότι η πολιτεία και η ΕΕ πρέπει να στηρίξουν τον εργαζόμενο στη βιομηχανία, διασφαλίζοντας ότι η πράσινη ανάπτυξη θα φέρει νέες, ποιοτικές θέσεις εργασίας και δεν θα οδηγήσει σε αποβιομηχάνιση.
Μια Συμφωνία για το Μέλλον
Στο GreenBusiness.gr, υποστηρίζουμε ότι η Πράσινη Συμφωνία (Green Deal) πρέπει να συνοδεύεται από μια ειλικρινή Βιομηχανική Συμφωνία. Δεν χρειαζόμαστε μια Ευρώπη που είναι «καθαρή» μόνο επειδή σταμάτησε να παράγει. Χρειαζόμαστε μια Ευρώπη που ηγείται της οικολογικής επανάστασης μέσα από τα εργοστάσιά της.
Η τιμολόγηση του άνθρακα πρέπει να είναι η κινητήριος δύναμη για έναν κόσμο χωρίς ρύπους, όχι το τέλος της ευρωπαϊκής παραγωγής. Η ώρα της αλήθειας έφτασε: η βιωσιμότητα θα κριθεί από την ικανότητά μας να μεταμορφώσουμε τη βιομηχανία μας, προστατεύοντας ταυτόχρονα το κλίμα και τους ανθρώπους που μοχθούν για την ανάπτυξη.
