Στην τελική ευθεία μπαίνει η προκήρυξη του διαγωνισμού για τη μελέτη αναβάθμισης του Κέντρου Επεξεργασίας Λυμάτων Ψυττάλειας (ΚΕΛΨ), γνωστού ως «Ψυττάλεια 3.0». Η μελέτη θα καθορίσει τις τεχνικές απαιτήσεις, τις τεχνολογίες και τις επενδύσεις που απαιτούνται για την τρίτη φάση αναβάθμισης του Κέντρου. Στόχος είναι η δημιουργία μιας ολοκληρωμένης πρότασης για την ενεργειακή αξιοποίηση των επεξεργασμένων λυμάτων. Το ΚΕΛΨ είναι ένα από τα μεγαλύτερα κέντρα επεξεργασίας λυμάτων στην Ευρώπη, με δυνατότητα εξυπηρέτησης 5,6 εκατομμυρίων κατοίκων. Δέχεται τα λύματα από την ευρύτερη περιοχή της Αττικής, με ημερήσια ροή περίπου 680.000 κυβικά μέτρα αστικών λυμάτων, καθώς και προεπεξεργασμένα βιομηχανικά απόβλητα. Επιπλέον, δέχεται και όμβρια ύδατα από το κέντρο της Αθήνας μέσω του παντορροϊκού δικτύου, τα οποία αντιστοιχούν περίπου στο 1% της συνολικής ροής.
Είναι το μεγαλύτερο περιβαλλοντικό έργο της Ελλάδας και συμβάλλει αποτελεσματικά και σε σημαντικό βαθμό στην αναβίωση, προστασία και ενίσχυση της βιοποικιλότητας και της βιωσιμότητας του οικοσυστήματος του Σαρωνικού Κόλπου, αφού με την επεξεργασία των λυμάτων επιτυγχάνεται κατά 93% απομάκρυνση οργανικού φορτίου και 80% απομάκρυνση αζώτου. Ταυτόχρονα η λειτουργία του ΚΕΛΨ μειώνει το αποτύπωμα άνθρακα της ΕΥΔΑΠ, αφού γίνεται πλήρης αξιοποίηση των παραγόμενων βιοστερεών, και του βιοαερίου για την παραγωγή πράσινης ενέργειας, καθώς μέρους του ανακτημένου νερού επαναχρησιμοποιείται στην επεξεργασία.
Στο επίκεντρο της μελέτης βρίσκονται η ελαχιστοποίηση του κόστους λειτουργίας, η ενεργειακή βελτιστοποίηση σε όλα τα στάδια της επεξεργασίας, η παραγωγή και αξιοποίηση πράσινης ενέργειας από τα παραπροϊόντα (ιλύς, βιοαέριο, βιομεθάνιο, υδρογόνο, φώσφορος) και – κυρίως – η ολοκληρωμένη στρατηγική επαναχρησιμοποίησης των 300 εκατ. κυβικών μέτρων εκροής που θα μπορεί να διατεθεί σε βιομηχανία, γεωργία και αστικές χρήσεις. Πρόκειται για το μεγαλύτερο εγχείρημα επαναχρησιμοποίησης και ανάκτησης νερού που έχει σχεδιαστεί στη χώρα, με στόχο να αξιοποιηθούν τα 300 εκατομμύρια κυβικά μέτρα εκροής και να μετατραπούν σε καθαρό νερό υψηλών προδιαγραφών.
Σε εξέλιξη είναι η εκπόνηση ενός ολοκληρωμένου σχεδίου αναγκών ανακτημένου νερού για την Αττική (πλην της Ανατολικής Αττικής όπου ήδη υπάρχει σχεδιασμός), που αναμένεται να ολοκληρωθεί μέσα στους επόμενους τέσσερις με πέντε μήνες. Θα καταγράψει με ακρίβεια τις πραγματικές ανάγκες και τις δυνατότητες αξιοποίησης της εκροής, αποσαφηνίζοντας πόσες ποσότητες θα κατευθυνθούν στη βιομηχανία και πόσες στην άρδευση. Παράλληλα, θα καθορίσει τις τεχνικές προδιαγραφές επεξεργασίας ώστε να ανταποκρίνεται στα πρότυπα κάθε κατηγορίας χρήσης, αλλά και το συνολικό κόστος της διαδικασίας. Με αυτόν τον τρόπο θα διαμορφωθεί ένα πλήρες πλαίσιο για την ασφαλή και στοχευμένη αξιοποίηση του καθαρού νερού που θα παράγεται στην Ψυττάλεια, ώστε να καλύπτει στοχευμένα και με ασφάλεια τις διαφορετικές κατηγορίες χρήσεων.
Στο τεχνικό σκέλος, οι υποδομές αναπτύσσονται σε τέσσερα σημεία: στο φρεάτιο μερισμού στην Αγία Άννα, στον Ακροκέραμο με το αντλιοστάσιο και την προεπεξεργασία, στην Κυνόσουρα Σαλαμίνας με τις εγκαταστάσεις συμπληρωματικής προεπεξεργασίας και στη νήσο Ψυττάλεια όπου γίνεται η κυρίως επεξεργασία. Στην πρωτοβάθμια γραμμή περιλαμβάνονται έξι δεξαμενές καθίζησης όγκου 36.000 κυβικών μέτρων, ενώ στη δευτεροβάθμια λειτουργούν δώδεκα βιοαντιδραστήρες όγκου 298.000 κυβικών μέτρων και εξήντα τέσσερις δεξαμενές τελικής καθίζησης επιφάνειας 52.096 τετραγωνικών μέτρων. Η παροχή αέρα φτάνει τα 550.000 κυβικά μέτρα την ώρα, εξασφαλίζοντας την αποτελεσματική απονιτροποίηση. Μέρος των λυμάτων υφίσταται επιπλέον επεξεργασία με τρία φίλτρα άμμου, μεμβράνες υπερδιήθησης και απολύμανση με υπεριώδη ακτινοβολία, ώστε να επαναχρησιμοποιείται εντός της εγκατάστασης.
Η τρίτη φάση ανάπτυξης, που βρίσκεται στα σκαριά, έχει ως στόχο να αποτυπώσει με ακρίβεια τη σημερινή λειτουργία, να ενσωματώσει τις απαιτήσεις της νέας ευρωπαϊκής Οδηγίας για τα αστικά λύματα και να καθορίσει τις τεχνικές λύσεις που θα μειώσουν το κόστος λειτουργίας, θα αυξήσουν την ενεργειακή αποδοτικότητα και θα βελτιστοποιήσουν την αξιοποίηση του ανακτημένου νερού και των παραπροϊόντων επεξεργασίας. Η «νέα Ψυττάλεια» δεν αποτελεί μεμονωμένη παρέμβαση, αλλά εντάσσεται σε ένα συνολικό πλάνο για την επαναχρησιμοποίηση και ανάκτηση νερού στην Αττική.
