Η ελληνική ναυτιλία μικρών αποστάσεων αναμένεται να επιβαρυνθεί με ένα κόστος συμμόρφωσης στους νέους ευρωπαϊκούς «πράσινους» κανονισμούς που ανέρχεται στα 225 εκατ. ευρώ. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση των ναύλων κατά 38,6%. Η μελέτη του ΙΟΒΕ με τίτλο «Shortsea Ναυτιλία: Τάσεις, προκλήσεις και επίδραση στην Ελληνική οικονομία» εκτιμά πως η συνολική ετήσια συμβολή της ναυτιλίας μικρών αποστάσεων στο ελληνικό Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) για το 2023 υπολογίζεται στα 914 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένων και των συνδεδεμένων οικονομικών κλάδων. Για κάθε 1 ευρώ προστιθέμενης αξίας που παράγεται από τον κλάδο, εκτιμάται ότι προκαλείται αύξηση περίπου 1,4 ευρώ στο ΑΕΠ. Η συνολική συνεισφορά του κλάδου στα δημόσια έσοδα υπολογίζεται στα 207 εκατ. ευρώ. Επιπλέον, εκτιμάται ότι δημιούργησε περίπου 8,3 χιλιάδες ισοδύναμες θέσεις πλήρους απασχόλησης το 2023, συμβάλλοντας σημαντικά στην αγορά εργασίας.
Η «πράσινη» μετάβαση
Υπολογίζεται ότι το 2024, ο στόλος δεξαμενόπλοιων και φορτηγών που εξυπηρετούν την εγχώρια ναυτιλία μικρών αποστάσεων ανήλθε σε 102 πλοία (37 φορτηγά και 65 δεξαμενόπλοια), με συνολική χωρητικότητα 292 χιλ. ΚΟΧ. Αξίζει να σημειωθεί ότι η μέση ηλικία του στόλου παραμένει ιδιαίτερα υψηλή, άνω των 30 ετών, γεγονός που επιδρά αρνητικά στην ανταγωνιστικότητα του κλάδου και δημιουργεί πρόσθετες προκλήσεις για την πορεία προς τον πράσινο μετασχηματισμό.
Στόχος της μελέτης που πραγματοποιήθηκε από το ΙΟΒΕ με πρωτοβουλία της Ένωσης Εφοπλιστών Ναυτιλίας Μικρών Αποστάσεων (ΕΕΝΜΑ) είναι η αποτίμηση της συμβολής του κλάδου στην οικονομία και η καταγραφή των προκλήσεων που αντιμετωπίζει, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής μεταφοράς φορτίων από τη στεριά στη θάλασσα και της πράσινης μετάβασης.
Η μελέτη προτείνει τη δημιουργία ενός στιβαρού στρατηγικού σχεδίου για τη βιώσιμη ανάπτυξη της shortsea ναυτιλίας, που περιλαμβάνει:
- Χρηματοδοτικούς μηχανισμούς και αξιοποίηση εσόδων από το ETS για επενδύσεις σε πλοία και υποδομές.
- «Συμβάσεις άνθρακα» για τη μείωση του κόστους νέων καυσίμων.
- Παράταση της φορολογικής απαλλαγής καυσίμων ναυτιλίας και εκπτώσεις σε λιμενικά τέλη.
- Ευελιξία μέσω του μηχανισμού pooling του FuelEU.
- Απλοποίηση των διαδικασιών συμμόρφωσης για μικρότερα πλοία.
- Επένδυση σε εκπαίδευση («Blue Skills») και συμμετοχή σε ευρωπαϊκά προγράμματα καινοτομίας.
Διεθνής διάσταση
Κομβικό ρόλο στην προώθηση αυτών των πολιτικών αναλαμβάνει το Shortsea Promotion Center Greece (SPC Greece), που από τον Ιανουάριο του 2025 κατέχει την Προεδρία του European Shortsea Network (ESN) για δύο χρόνια. Η συγκυρία αυτή, σε συνδυασμό με την επερχόμενη ελληνική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ το 2027, δημιουργεί πρόσθετες ευκαιρίες για συνεργασίες και ανάληψη πρωτοβουλιών υπέρ της πράσινης μετάβασης του κλάδου.
