Η Ελλάδα αναδεικνύεται σε στρατηγικό παίκτη για την ευρωπαϊκή ενεργειακή μετάβαση, καθώς το ιδιαίτερα χαμηλό κόστος παραγωγής υδρογόνου —που εκτιμάται ότι μπορεί να ξεπεράσει σε ανταγωνιστικότητα ακόμη και εκείνο της Βόρειας Αφρικής— προσελκύει το έντονο ενδιαφέρον των εταίρων της Ε.Ε. Στο επίκεντρο των σχεδιασμών για την τροφοδοσία της Βόρειας Ευρώπης βρίσκονται δύο καίριες διαδρομές: ο Νότιος Διάδρομος (SoutH2) μέσω Ιταλίας και Αυστρίας, και ο Νοτιοανατολικός Διάδρομος, ο οποίος μέσω της διασύνδεσης Ελλάδας-Βουλγαρίας και των Βαλκανίων δημιουργεί έναν εναλλακτικό άξονα μεταφοράς προς την κεντρική ήπειρο.
SoutH2 Corridor
Κεντρικό ρόλο στον ευρωπαϊκό σχεδιασμό διαδραματίζει η πρωτοβουλία SoutH2 Corridor, η οποία προβλέπει την κατασκευή αγωγών υδρογόνου συνολικού μήκους περίπου 3.300 χιλιομέτρων, συνδέοντας τη Βόρεια Αφρική με τη Γερμανία μέσω Ιταλίας και Αυστρίας. Το έργο θεωρείται στρατηγικής σημασίας για την ενεργειακή ασφάλεια και την πράσινη μετάβαση της Ευρώπης και πλέον αποκτά και ελληνική διάσταση, καθώς η Ελλάδα εξετάζεται ως αξιόπιστος κόμβος παραγωγής και διοχέτευσης υδρογόνου προς τις κεντρικές ευρωπαϊκές αγορές.
Σε εθνικό επίπεδο, βρίσκεται σε εξέλιξη η επικαιροποίηση των σεναρίων για την εγχώρια παραγωγή υδρογόνου, με στόχο τη μετάβαση σε πιο εξειδικευμένο και ώριμο σχεδιασμό. Τα έως τώρα δεδομένα επιβεβαιώνουν ότι η Ελλάδα διαθέτει τις προϋποθέσεις για παραγωγή υδρογόνου σε ανταγωνιστικό κόστος, αξιοποιώντας το πλούσιο δυναμικό των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και την ανάπτυξη των αναγκαίων υποδομών. Σύμφωνα με έρευνα της Ricardo για το πράσινο υδρογόνο, έως το 2050 οι εγχώριες ανάγκες εκτιμάται ότι θα φτάσουν τις 50 TWh ετησίως. Την ίδια στιγμή, το συνολικό παραγωγικό δυναμικό της χώρας, υπό προϋποθέσεις, θα μπορούσε να αγγίξει ακόμη και τις 140 TWh, δημιουργώντας προοπτικές σημαντικών εξαγωγών.
Παράλληλα, η ευέλικτη παραγωγή θερμικής ενέργειας από υδρογόνο αναμένεται να ανέλθει στις 7 TWh ετησίως, ενώ ο υφιστάμενος και υπό ανάπτυξη στόλος μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με δυνατότητα χρήσης υδρογόνου εκτιμάται ότι μπορεί να καταναλώνει έως και 2,75 TWh τον χρόνο. Τα στοιχεία αυτά καταδεικνύουν ότι το υδρογόνο μπορεί να διαδραματίσει κρίσιμο ρόλο τόσο στην κάλυψη των εγχώριων ενεργειακών αναγκών όσο και στη σταθερότητα του ηλεκτρικού συστήματος.
Σημαντικό βήμα προς τη δημιουργία αγοράς υδρογόνου στην Ελλάδα αποτέλεσε η πρόσφατη νομοθετική παρέμβαση του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), η οποία ενσωματώνει μεγάλο μέρος της σχετικής ευρωπαϊκής οδηγίας και θέτει τις βάσεις για την παραγωγή και τη διάθεση υδρογόνου στη χώρα. Παρά τη θετική αυτή εξέλιξη, παραμένουν ανοιχτά κρίσιμα ζητήματα, όπως το καθεστώς των μεγάλων αγωγών και η μεταφορά μεγάλων ποσοτήτων υδρογόνου, καθώς και το θεσμικό πλαίσιο για τους μεταφορείς. Σύμφωνα με πληροφορίες, στο ΥΠΕΝ βρίσκονται σε εξέλιξη διαβουλεύσεις, με στόχο τη διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου ρυθμιστικού πλαισίου που θα αποσαφηνίζει τα παραπάνω πριν από το τέλος του έτους.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι περιοχές που συγκεντρώνουν υψηλό δυναμικό παραγωγής ΑΠΕ και βρίσκονται κοντά σε υφιστάμενες υποδομές του ΔΕΣΦΑ, επιτρέποντας τη μεταφορά του παραγόμενου υδρογόνου προς τα σύνορα και, μέσω των διαθέσιμων διαδρομών, στις αγορές της Γερμανίας. Σύμφωνα με πληροφορίες, πρόκειται κυρίως για την περιοχή του Μετσόβου στη Δυτική Μακεδονία και την περιοχή της Κομοτηνής, οι οποίες χαρακτηρίζονται από εξαιρετικές προοπτικές ανάπτυξης ΑΠΕ. Οι περιοχές αυτές έχουν χαρακτηριστεί ως αποκλειστικές (dedicated) για την παραγωγή υδρογόνου, χωρίς να επιβαρύνουν ή να επηρεάζονται από το ηλεκτρικό σύστημα και τις τιμές του.
