Σύμφωνα με το Επικαιροποιημένο Σχέδιο Δράσης του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την Καταπολέμηση της Ενεργειακής Ένδειας, τα ενεργειακά φτωχά νοικοκυριά στην Ελλάδα μειώθηκαν κατά 21% το 2023 σε σύγκριση με το 2016. Συγκεκριμένα, το ποσοστό τους διαμορφώθηκε στο 12,6% (540.000 νοικοκυριά) το 2023, από 15,9% (690.000 νοικοκυριά) το 2016. Ο φιλόδοξος στόχος του σχεδίου, που πρόσφατα τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση, είναι η περαιτέρω μείωση του ποσοστού στο 4% (περίπου 172.000 νοικοκυριά) έως το 2030, μέσω μιας δέσμης νέων πρωτοβουλιών.

Οι 3 πυλώνες

1.’Αμεση άμβλυνση των προκαλούμενων επιπτώσεων στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά: Θα εφαρμοστούν μέτρα πολιτικής, τα οποία συνδυάζουν τόσο τη στήριξη πληττόμενων νοικοκυριών σε ακραίες και έκτακτες συνθήκες ενεργειακής ένδειας με την παροχή ενεργειακών προϊόντων σε προνομιακή τιμή, όσο και την προστασία τους μέσω κανονιστικών μέτρων. Εκτός από μέτρα που ισχύουν ήδη, όπως το Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο, προτείνεται ακόμη:

–Ο καθορισμός ενός ορίου ελάχιστης κατανάλωσης ενεργειακών προϊόντων σε ετήσια βάση κάτω από το οποίο να απαγορεύεται η αποσύνδεση των πληττόμενων νοικοκυριών.

–Η διευκόλυνση αποπληρωμής και υιοθέτηση ενός πιο ευέλικτου και ευνοϊκού πλαισίου διακανονισμού των ληξιπρόθεσμων οφειλών των πληττόμενων νοικοκυριών σε συγκεκριμένες περιπτώσεις (π.χ. δυνατότητα τμηματικής και άτοκης εξόφλησης βάσει ενός ποσοστού της μηνιαίας δαπάνης).

2.Δομική αντιμετώπιση της ενεργειακής ένδειας: Δράσεις για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και την αύξηση της χρήσης ΑΠΕ. Το μέτρο στοχεύει στην υλοποίηση παρεμβάσεων εξοικονόμησης ενέργειας και ΑΠΕ σε κτίρια ενεργειακά φτωχών νοικοκυριών μέσω της παροχής οικονομικής ενίσχυσης. Για τα νοικοκυριά που πλήττονται από ακραίες συνθήκες ενεργειακής ένδειας (νοικοκυριά στα οποία το ποσοστό των εύλογων δαπανών διαβίωσης προς το εισόδημα είναι υψηλότερο από 150%) το ποσοστό επιδότησης δύναται να ανέλθει σε 100%. Επίσης θα προτεραιοποιηθεί η ανακαίνιση των κτιρίων κατοικίας με τη χαμηλότερη ενεργειακή απόδοση συνδυάζοντας υλοποίηση παρεμβάσεων στο κτιριακό κέλυφος και την εγκατάσταση ενεργειακά αποδοτικών συστημάτων θέρμανσης, ψύξης και παραγωγής ζεστού νερού χρήσης. Τέλος, θα διευκολυνθεί η ενεργειακή αναβάθμιση των κατοικιών που μισθώνονται από ενεργειακά ευάλωτα νοικοκυριά, προκειμένου να αποτραπεί η ασύμμετρη αύξηση των ενοικίων και η πρόκληση εξώσεων ως συνέπεια της μετακύλισης του κόστους των παρεμβάσεων στους ενοικιαστές.

3 –Δράσεις ενημέρωσης, εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης σε νοικοκυριά.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στο σχέδιο δράσης, η ενεργειακή φτώχεια αυξήθηκε σημαντικά στη χώρα μας κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, και λιγότερο κατά την περίοδο της ενεργειακής κρίσης, λόγω των επιδοτήσεων που δόθηκαν στα τιμολόγια λιανικής. Το 2023, τα χαμηλότερα ποσοστά ενεργειακής φτώχειας εντοπίζονται στην Αττική (6,7 %) και το νότιο Αιγαίο (9 %) και τα υψηλότερα στη Δυτική Μακεδονία (20,9 %) και τη Θεσσαλία (20,4 %).

Με πάνω από μισό εκατομμύριο νοικοκυριά να δυσκολεύονται να καλύψουν τις βασικές ενεργειακές τους ανάγκες, το νέο Σχέδιο Δράσης αποτελεί την πιο συστηματική προσπάθεια των τελευταίων ετών για μια μόνιμη λύση στο πρόβλημα.