Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το νέο «Grids Package», ένα φιλόδοξο σχέδιο που αναδιαμορφώνει τον ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης, προβλέποντας επενδύσεις ύψους 1,2 τρισ. ευρώ έως το 2040 για την κρίσιμη αναβάθμιση και επέκταση των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας, διανομής και υδρογόνου. Ο βασικός στόχος είναι η ταχύτερη ενσωμάτωση φθηνότερων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η επιτάχυνση του εξηλεκτρισμού και η ενίσχυση της ενεργειακής ανεξαρτησίας της ΕΕ, καθώς η Ένωση απομακρύνεται οριστικά από τις ρωσικές εισαγωγές, μέσω της δημιουργίας οκτώ νέων «ενεργειακών λεωφόρων». Η πρόταση αυτή πρόκειται να συζητηθεί στο Συμβούλιο των Υπουργών Ενέργειας της ΕΕ στις 15 Δεκεμβρίου. και όπως επισημαίνει η Επιτροπή «η ραχοκοκαλιά του ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος, οι υποδομές των δικτύων, θα εκσυγχρονιστούν και θα επεκταθούν ώστε να αξιοποιηθούν πλήρως οι δυνατότητές του. Η δέσμη μέτρων της Επιτροπής για τα ευρωπαϊκά δίκτυα και η πρωτοβουλία για τις ενεργειακές λεωφόρους, που προτείνονται θα επιτρέψουν την αποδοτική ροή ενέργειας σε όλα τα κράτη μέλη, ενσωματώνοντας φθηνότερη καθαρή ενέργεια και επιταχύνοντας τον εξηλεκτρισμό. Αυτό θα συμβάλει στη μείωση των τιμών της ενέργειας και θα στηρίξει την οικονομικά προσιτή διαβίωση για όλους τους Ευρωπαίους. Θα εξασφαλίσει ασφαλή και αξιόπιστο εφοδιασμό, καθώς η Ευρώπη απομακρύνεται από τις ρωσικές εισαγωγές ενέργειας για να επιτύχει την ενεργειακή ανεξαρτησία».
Για τη μελλοντική βιωσιμότητα των υποδομών δικτύου, η Επιτροπή προτείνει πρόσθετους τρόπους χρηματοδότησης. Ο επιμερισμός του κόστους και η ομαδοποίηση είναι τέτοια παραδείγματα, καθώς οι ολοένα και πιο ολοκληρωμένες διασυνοριακές ενεργειακές υποδομές αποφέρουν οφέλη πέραν των εδαφών στα οποία κατασκευάζονται. Αυτό καθιστά τον δίκαιο και διαφανή επιμερισμό του κόστους απαραίτητο για την αποφυγή δυσανάλογων επιβαρύνσεων για τους τοπικούς καταναλωτές. Για την αντιμετώπιση του προβλήματος, η δέσμη μέτρων για τα ευρωπαϊκά δίκτυα αποσκοπεί στην παροχή μεγαλύτερης διαφάνειας και δικαιοσύνης όσον αφορά τον τρόπο αξιολόγησης του κόστους και των οφελών. Η ομαδοποίηση έργων υποδομής μπορεί επίσης να διευκολύνει τη χρηματοδότηση, για παράδειγμα μέσω της δημιουργίας φορέων ειδικού σκοπού, προσελκύοντας έτσι πρόσθετες επενδύσεις.
Στο πλαίσιο αυτό η Ελλάδα συμμετέχει σε κρίσιμα έργα διασύνδεσης και αποθήκευσης, όχι μόνο γιατί περιλαμβάνει προτάσεις που πρώτη η ελληνική πλευρά έφερε στο τραπέζι του ευρωπαϊκού διαλόγου, αλλά και επειδή τρία από τα οκτώ διασυνοριακά ενεργειακά projects στα οποία δίνει προτεραιότητα η Κομισιόν είναι ελληνικού ενδιαφέροντος. Πρόκειται για τον Διαβαλκανικό Αγωγό, οι υποδομές του οποίου με αντίστροφη ροή αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του Κάθετου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου, την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου Great Sea Interconnector (GSI) και τέλος την ενίσχυση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Οι 8 ενεργειακές λεωφόροι είναι οι εξής:
- Ιβηρική Χερσόνησος: Διασυνδέσεις ηλεκτρικής ενέργειας στα Πυρηναία για την καλύτερη ενσωμάτωση της Ιβηρικής Χερσονήσου (διάβαση 1 των Πυρηναίων και διάβαση 2 των Πυρηναίων).
- Great Sea Interconnector: Τερματισμός της απομόνωσης της ηλεκτρικής ενέργειας με τη σύνδεση της ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ της Κύπρου και της ηπειρωτικής Ευρώπης.
- Σύνδεσμος αρμονίας: Ενίσχυση της ηλεκτρικής διασύνδεσης των κρατών της Βαλτικής, ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και της ενεργειακής ανεξαρτησίας από τη Ρωσία.
- Διαβαλκανικός αγωγός (TBP): αντιστροφή της ροής φυσικού αερίου για την αύξηση της ανθεκτικότητας του ενεργειακού εφοδιασμού στην περιοχή των Βαλκανίων και στην ανατολική γειτονία.
- Νήσος Bornholm Energy: Μετατροπή της Βαλτικής Θάλασσας σε υπεράκτιο κόμβο διασύνδεσης.
- Νοτιοανατολική Ευρώπη: Βελτίωση της σταθερότητας των τιμών και της ενεργειακής ασφάλειας στη νοτιοανατολική Ευρώπη, μεταξύ άλλων μέσω της αποθήκευσης.
- Διάδρομος SouthH2: Νότιος διάδρομος υδρογόνου που περιλαμβάνει την Τυνησία, την Ιταλία, την Αυστρία και τη Γερμανία.
- Νοτιοδυτικός διάδρομος υδρογόνου: από Πορτογαλία προς Γερμανία
