Η Ευρωπαϊκή Ένωση ετοιμάζεται να εισαγάγει μια σειρά καινοτόμων ρυθμιστικών κανόνων που θα απαιτούν από τις δημόσιες αρχές να προμηθεύονται πράσινη τεχνολογία κατά κύριο λόγο από ευρωπαϊκά εργοστάσια και προμηθευτές. Το σχέδιο αυτό, που βρίσκεται υπό επεξεργασία από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και βασίζεται σε προσχέδιο που είδε το Reuters, επιδιώκει να ενισχύσει την ευρωπαϊκή βιομηχανική βάση, να μειώσει την εξάρτηση από εισαγωγές — ιδίως από την Κίνα — και να καταστήσει την πράσινη μετάβαση μοχλό βιομηχανικής ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας.
Η πρόταση, η οποία αναμένεται να δημοσιοποιηθεί επίσημα εντός των επόμενων ημερών, θα επιβάλει “ελάχιστες απαιτήσεις made in Europe” για βασικές πράσινες τεχνολογίες στους διαγωνισμούς δημοσίων προμηθειών. Στα προϊόντα αυτά περιλαμβάνονται συστήματα μπαταριών, φωτοβολταϊκά και εξαρτήματα ανεμογεννητριών, ηλεκτρικά οχήματα, καλώδια ηλεκτρικής ενέργειας και υποδομές φόρτισης EV.
Μια από τις κεντρικές προβλέψεις του σχεδίου αφορά τα συστήματα μπαταριών: Ένα χρόνο μετά την εφαρμογή του νόμου, τα συστήματα που προμηθεύονται οι δημόσιοι φορείς θα πρέπει να έχουν συναρμολογηθεί στην ΕΕ, με τον διαχειριστή μπαταριών και δύο ακόμη κρίσιμα εξαρτήματα να προέρχονται από ευρωπαϊκές εγκαταστάσεις. Σε δεύτερη φάση — περίπου δύο χρόνια μετά την εφαρμογή — οι κανόνες θα ενισχυθούν ώστε περισσότερα στοιχεία, συμπεριλαμβανομένων των κυψελών, να παράγονται εντός ΕΕ.
Παράλληλα, η πρόταση καθορίζει ελάχιστα ποσοστά ευρωπαϊκής προέλευσης για άλλα χαμηλού άνθρακα βιομηχανικά προϊόντα που εντάσσονται σε δημόσιες συμβάσεις, ενώ θέτει απαιτήσεις για τοπική παραγωγή καλωδίων και υποδομών φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων. Επιπλέον, οι επενδύσεις άνω των 100 εκατ. ευρώ σε στρατηγικούς τομείς δεν θα εγκρίνονται εάν δεν ικανοποιούν κριτήρια που αφορούν τη χρήση ευρωπαϊκών εξαρτημάτων και εργασίας εντός ΕΕ.
Αυτή η πρωτοβουλία αντικατοπτρίζει μια στρατηγική αντίδραση της ΕΕ στο γεγονός ότι η Ευρώπη έχει δει το μερίδιό της στην παγκόσμια βιομηχανική αξία να μειώνεται σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες, από 20,8% το 2000 σε 14,3% το 2020, σύμφωνα με στοιχεία της πρότασης. Η Κομισιόν επιμένει ότι η πράσινη μετάβαση πρέπει να «λειτουργεί ως κινητήριος μοχλός βιομηχανικής ευημερίας και όχι ως αιτία αποβιομηχάνισης», ενισχύοντας την ευρωπαϊκή παραγωγή.
Παρά τις φιλοδοξίες, το σχέδιο έχει ήδη προκαλέσει διαφωνίες μεταξύ των κρατών μελών. Ορισμένες χώρες, όπως η Γαλλία, στηρίζουν με θέρμη την πρόταση ως μέσο ενίσχυσης της εγχώριας βιομηχανίας και της ενεργειακής αυτονομίας. Άλλες, όπως η Σουηδία και η Τσεχία, εκφράζουν επιφυλάξεις ότι κανόνες «buy European» θα μπορούσαν να αυξήσουν το κόστος δημόσιων έργων και να πλήξουν την ανταγωνιστικότητα των διαγωνισμών.
Η πρόταση θα πρέπει να διαπραγματευτεί με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη μέλη πριν τεθεί σε ισχύ, ενώ αναμένεται να αποτελέσει σκηνικό πολιτικής αντιπαράθεσης καθώς η ΕΕ προσπαθεί να συγκεράσει πράσινους στόχους, βιομηχανική στρατηγική και παγκόσμια ανταγωνιστικότητα
