Μια κομβική αλλαγή στον τρόπο που αντιμετωπίζονται οι προστατευόμενες περιοχές της χώρας φέρνει το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το οποίο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση. Με στόχο τον εκσυγχρονισμό της νομοθεσίας για τις ΑΠΕ, η κυβέρνηση εισάγει μια διάταξη που επιτρέπει, υπό προϋποθέσεις, την πολεοδόμηση τμημάτων που βρίσκονται εντός ζωνών Natura.

Η «Ακτινογραφία» της Ρύθμισης

Η νέα διάταξη εστιάζει στις Ζώνες Βιώσιμης Διαχείρισης Φυσικών Πόρων. Πρόκειται για περιοχές που, αν και προστατευόμενες, επιτρέπουν ήπιες ανθρώπινες δραστηριότητες. Η καινοτομία του νομοσχεδίου έγκειται στο ότι επιτρέπει την επέκταση του αστικού ιστού σε αυτές τις εκτάσεις, αρκεί να πληρούνται τρία βασικά κριτήρια:

1. Γειτνίαση: Οι εκτάσεις πρέπει να βρίσκονται σε άμεση επαφή με τα υφιστάμενα όρια πόλεων ή οικισμών.

2. Το Όριο του 20%: Η πολεοδόμηση δεν μπορεί να καταλαμβάνει περισσότερο από το ένα πέμπτο της συνολικής επιφάνειας της συγκεκριμένης ζώνης.

3. Επιστημονική Τεκμηρίωση: Η ανάπτυξη πρέπει να είναι συμβατή με τις Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες (ΕΠΜ) και να μην διαταράσσει την οικολογική συνοχή.

Καταργώντας τον Πολεοδομικό «Φραγμό»

Μέχρι σήμερα, πολλές περιοχές Natura που «αγκάλιαζαν» οικισμούς λειτουργούσαν ως αδιαπέραστο τείχος, εμποδίζοντας την οργανωμένη οικιστική ανάπτυξη. Αυτό οδηγούσε συχνά σε άναρχη δόμηση ή οικιστική ασφυξία. Με τη χρήση των Τοπικών (ΤΠΣ) ή Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων (ΕΠΣ), το κράτος επιχειρεί τώρα να ελέγξει αυτή την επέκταση, θέτοντας συγκεκριμένες κατηγορίες χρήσεων γης.

Οι Αντιδράσεις και το Διακύβευμα

Παρά τις δικλείδες ασφαλείας, το νομοσχέδιο αναμένεται να βρεθεί στο στόχαστρο περιβαλλοντικών οργανώσεων. Το επιχείρημα της «ελεγχόμενης ανάπτυξης» αντιμετωπίζεται με σκεπτικισμό, καθώς πολλοί φοβούνται ότι η πολεοδόμηση του 20% μιας προστατευόμενης ζώνης μπορεί να αποτελέσει την αρχή για την υποβάθμιση της βιοποικιλότητας.

Από την άλλη πλευρά, κύκλοι της αγοράς και της τοπικής αυτοδιοίκησης βλέπουν στη ρύθμιση μια ευκαιρία για ορθολογική επέκταση των πόλεων, ειδικά σε περιοχές όπου η ανάγκη για νέα στέγη είναι επιτακτική.

Στην πραγματικότητα, περιοχές που για δεκαετίες θεωρούνταν «εκτός σχεδίου» και «απαγορευμένες», πλέον μπαίνουν στο τραπέζι του σχεδιασμού. Η επιτυχία του μέτρου θα κριθεί από την αυστηρότητα της τήρησης των περιβαλλοντικών όρων και από το αν οι νέες πολεοδομήσεις θα είναι όντως «βιώσιμες» ή αν θα θυσιάσουν το φυσικό κεφάλαιο στον βωμό της οικιστικής πίεσης.