Ο Κίνδυνος για τα Νησιά του Ειρηνικού Αυξάνεται Καθώς η Άνοδος της Στάθμης της Θάλασσας Επιταχύνεται
Σε μια προειδοποίηση που ηχεί σαν καμπανάκι για ολόκληρο τον πλανήτη, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, τόνισε ότι η κλιματική κρίση αφήνει πολλούς ανθρώπους αβοήθητους “χωρίς σωσίβια λέμβο”. Τα νησιά του Ειρηνικού, απλωμένα στο απέραντο νοτιοδυτικό τμήμα του Ειρηνικού Ωκεανού, συχνά φέρνουν στο νου ειδυλλιακές εικόνες με τροπικά διαμάντια σκορπισμένα σε ένα βαθύ μπλε τραπέζι.
Όμως, αυτές οι συστάδες νησιών, από τη Γαλλική Πολυνησία και τα Φίτζι μέχρι τα Νησιά του Σολομώντα, φιλοξενούν 2 εκατομμύρια από τους πιο ευάλωτους ανθρώπους στον κόσμο απέναντι στις κλιματικές αλλαγές και βρίσκονται στο έλεος της ανεξέλεγκτης ανόδου της στάθμης της θάλασσας. Ο Γκουτέρες, σε επίσκεψή του στην Τόνγκα, στο πλαίσιο της Συνάντησης των Ηγετών του Φόρουμ των Νησιών του Ειρηνικού, σήμανε παγκόσμιο συναγερμό: «Είμαι στην Τόνγκα για να εκπέμψω ένα παγκόσμιο SOS: Σώστε τις θάλασσές μας από την άνοδο της στάθμης», είπε χαρακτηριστικά.
Η θάλασσα ανεβαίνει με ρυθμούς που δεν έχουν παρατηρηθεί τα τελευταία 3.000 χρόνια, καταβροχθίζοντας κυριολεκτικά αυτά τα νησιά. Η αιτία είναι ξεκάθαρη: τα αέρια του θερμοκηπίου, που κυρίως προέρχονται από την καύση ορυκτών καυσίμων, «μαγειρεύουν» τον πλανήτη μας, και η θάλασσα απορροφά αυτή τη θερμότητα, με καταστροφικές συνέπειες.
Στη συνάντηση, ο ΟΗΕ δημοσίευσε μια νέα τεχνική έκθεση για τις επιπτώσεις της θέρμανσης των ωκεανών, δείχνοντας ότι ο ρυθμός της ανόδου της στάθμης της θάλασσας γύρω από πολλά νησιά του Ειρηνικού έχει διπλασιαστεί τις τελευταίες δεκαετίες. Η έκθεση εξηγεί πως οι ωκεανοί έχουν διογκωθεί σημαντικά καθώς ζεσταίνονται, και σε συνδυασμό με το λιώσιμο των παγετώνων και των πάγων, πολλές κοινότητες των νησιών του Ειρηνικού μπορεί να βρεθούν υπό το νερό μέσα στις επόμενες δεκαετίες.
«Σε πολλές περιοχές, όπως το Κιριμπάτι και τα Τουβαλού, οι πλημμύρες είναι πλέον καθημερινό φαινόμενο με κάθε παλίρροια», αναφέρει η έκθεση. Σύμφωνα με όλα τα σενάρια για το μέλλον, «όλα τα νησιά του Ειρηνικού μπορεί να δουν μια αύξηση της συχνότητας των ημερών πλημμύρας κατά ένα μέγεθος τάξης μέχρι τα μέσα του αιώνα, σε σύγκριση με την τελευταία δεκαετία».
Στη δεκαετία του 1980, τα αναπτυσσόμενα κράτη των Νησιών του Ειρηνικού αντιμετώπιζαν κατά μέσο όρο λιγότερες από πέντε ημέρες πλημμύρας τον χρόνο. Ωστόσο, μέχρι το 2050, σε πόλεις όπως η Νουκουαλόφα της Τόνγκας και η Άπια της Σαμόα, «ο αριθμός των ημερών πλημμύρας θα αυξηθεί σε 35 ανά έτος κατά τη δεκαετία του 2050», σύμφωνα με την έκθεση.
Η μέση υψομετρική στάθμη των νησιών του Ειρηνικού είναι περίπου 1 έως 2 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, με το 90% του πληθυσμού να ζει σε απόσταση μικρότερη των 5 χιλιομέτρων από την ακτή και περίπου το μισό της υποδομής να βρίσκεται σε απόσταση μικρότερη του 1 χιλιομέτρου από τη θάλασσα.
Μια άλλη έκθεση, που δημοσιεύτηκε σήμερα από τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό, αποκάλυψε ότι οι κλιματικές ακραίες συνθήκες του 2023 στην περιοχή του Νοτιοδυτικού Ειρηνικού, οι περισσότερες από τις οποίες συνδέονται με καταιγίδες ή πλημμύρες, κόστισαν τη ζωή σε περισσότερους από 200 ανθρώπους. Η έκθεση σημείωσε επίσης ότι η θερμοκρασία του νοτιοδυτικού Ειρηνικού Ωκεανού αυξάνεται κατά περίπου 0,4 βαθμούς Κελσίου ανά δεκαετία, τριπλάσια από τον παγκόσμιο μέσο όρο.
Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας θα μπορούσε να αποτελέσει έναν ακόμη πιο σοβαρό κίνδυνο εάν η Γη θερμανθεί πάνω από 1,5 βαθμούς Κελσίου πάνω από τα προ-βιομηχανικά επίπεδα. Αυτός ο στόχος βρίσκεται στο επίκεντρο της Συμφωνίας του Παρισιού, αλλά η μέση θερμοκρασία της Γης έχει ήδη ξεπεράσει αυτό το όριο για 13 συνεχόμενους μήνες. Ορισμένες κλιματικές προβλέψεις δείχνουν ότι η μακροπρόθεσμη τάση θερμοκρασίας θα το ξεπεράσει μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια.
Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας, ήδη κλειδωμένη σε περίπου 1 μέτρο, αλλά οι μελλοντικές της κλίμακα, ρυθμός και επιπτώσεις θα εξαρτηθούν από τις αποφάσεις που θα ληφθούν τώρα. Οι παγκόσμιοι ηγέτες πρέπει να αναλάβουν δράση για να μειώσουν δραστικά τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και να ηγηθούν μιας γρήγορης και δίκαιης μετάβασης από τα ορυκτά καύσιμα.
«Ο κόσμος πρέπει να κοιτάξει προς τον Ειρηνικό και να ακούσει την επιστήμη», είπε ο Γκουτέρες. «Εάν σώσουμε τον Ειρηνικό, σώζουμε και τους εαυτούς μας».
