Εκατομμύρια νανοπλαστικά κα μικροπλαστικά σωματίδια υπολογίζεται ότι καταναλώνονται καθημερινά από τον άνθρωπο μέσω της τροφής, του νερού, του αέρα, αλλά και των σκευών. Τώρα, μια νέα σοκαριστική έρευνα από το Πανεπιστήμιο του Πλίμουθ επιβεβαιώνει τους χειρότερους φόβους της επιστημονικής κοινότητας: τα νανοπλαστικά εισχωρούν στις ρίζες των λαχανικών και, τελικά, καταλήγουν στο πιάτο μας.
Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν ραδίκια σε ένα υδροπονικό σύστημα καλλιέργειας για να παρακολουθήσουν τη διαδρομή των νανοσωματιδίων πολυστυρενίου. Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν στο έγκριτο περιοδικό Environmental Research, ήταν άκρως ανησυχητικά: Μέσα σε μόλις πέντε ημέρες, διαπιστώθηκε ότι περίπου το 5% των νανοπλαστικών είχε «παγιδευτεί» στις ρίζες, ενώ το 10% είχε ήδη συγκεντρωθεί στα φύλλα – δηλαδή, στο βρώσιμο μέρος του λαχανικού!
Αυτό σημαίνει ότι ένα σημαντικό μέρος των νανοπλαστικών κατάφερε να παρακάμψει το φυσικό «φίλτρο» που αποτελούν οι ρίζες, το οποίο κανονικά λειτουργεί ως φράγμα κατά των ανεπιθύμητων μορίων. Η μελέτη αυτή είναι η πρώτη που τεκμηριώνει ότι τα νανοπλαστικά μπορούν να ξεπεράσουν αυτό το εμπόδιο και να φτάσουν στους ιστούς των λαχανικών που καταναλώνουμε.
Παγκόσμια ανησυχία
Ο Ναθάνιελ Κλαρκ, επικεφαλής της μελέτης, σχολίασε με έμφαση: «Αυτή είναι η πρώτη φορά που μια μελέτη δείχνει ότι τα νανοπλαστικά σωματίδια θα μπορούσαν να “σπάσουν” αυτό το φράγμα, με την πιθανότητα να συσσωρευτούν μέσα στα φυτά και να μεταφερθούν σε οτιδήποτε τα καταναλώνει. Δεν υπάρχει λόγος να πιστεύουμε ότι είναι μοναδικό φαινόμενο για αυτό το λαχανικό». Οι ερευνητές εκφράζουν την έντονη ανησυχία ότι το φαινόμενο δεν περιορίζεται μόνο στα ραδίκια, αλλά ενδέχεται και άλλα λαχανικά να απορροφούν νανοπλαστικά με ανάλογο τρόπο, καθώς καλλιεργούνται σε όλο τον κόσμο.
Κρίσιμα ερωτήματα για την ασφάλεια των τροφίμων
Αν και η έρευνα δεν μελέτησε τις άμεσες συνέπειες των νανοπλαστικών στον ανθρώπινο οργανισμό, θέτει κρίσιμα ερωτήματα που απαιτούν άμεση απάντηση:
- Ποιοι μηχανισμοί ρύθμισης υπάρχουν στο ανθρώπινο σώμα για την αντιμετώπιση της παρουσίας νανοπλαστικών;
- Ποιες συγκεντρώσεις νανοπλαστικών στα τρόφιμα θεωρούνται «ασφαλείς»;
- Ποιοι τύποι νανοπλαστικών περνούν και συσσωρεύονται πιο εύκολα στα λαχανικά;
Ο καθηγητής Ρίτσαρντ Τόμσον του Πανεπιστημίου του Πλίμουθ, ειδικός στη θαλάσσια ρύπανση, τόνισε πως «τα ευρήματα δεν θα πρέπει να αποτελούν έκπληξη, καθώς σε προηγούμενες εργασίες μας έχουμε βρει μικροπλαστική ρύπανση παντού όπου την έχουμε αναζητήσει». Ωστόσο, αναγνώρισε τη σημασία της παρούσας μελέτης, καθώς παρέχει σαφείς ενδείξεις ότι τα σωματίδια μπορούν να συσσωρευτούν όχι μόνο στα θαλασσινά αλλά και στα λαχανικά. Η πιθανή αυτή έκθεση του ανθρώπου σε νανοπλαστικά μέσω της κατανάλωσης φυτικών μερών καθιστά επιτακτική την ανάγκη για περαιτέρω διερεύνηση σε ένα ευρύτερο φάσμα καλλιεργειών, με στόχο την καλύτερη κατανόηση της κλίμακας του φαινομένου σε παγκόσμιο επίπεδο και τη διασφάλιση της ασφάλειας των τροφίμων.
