Η Λέρος και η Πάτμος εισέρχονται σε καθεστώς έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας, με τη Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) να αναμένεται να εγκρίνει σήμερα τα απαραίτητα μέτρα. Αυτή η εξέλιξη ανοίγει τον δρόμο για άμεσες παρεμβάσεις και την επιτάχυνση των έργων υποδομής στα δύο νησιά με fast track διαδικασίες. Στην ίδια συνεδρίαση, η ΡΑΑΕΥ θα αξιολογήσει και τα μέτρα για την Αττική, κατόπιν σχετικού αιτήματος της ΕΥΔΑΠ προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, καθώς τα αποθέματα νερού παρουσιάζουν δραματική μείωση. Συγκεκριμένα, ο ταμιευτήρας του Μόρνου περιείχε χθες 160.662.000 m³ νερού, σημειώνοντας μείωση περίπου 40% σε σχέση με πέρυσι, ενώ τα συνολικά αποθέματα των τεσσάρων βασικών ταμιευτήρων της ΕΥΔΑΠ ανέρχονταν σε 363.345.000 m³ από 571.003.000 m³, καταγράφοντας πτώση σχεδόν 37% συγκριτικά με πέρυσι.

Πριν από λίγες εβδομάδες, η Αρχή είχε επίσης αναθέσει στον καθηγητή από το Εργαστήριο Υδρολογίας και Αξιοποίησης Υδατικών Πόρων της Σχολής Πολιτικών Μηχανικών του ΕΜΠ Χρήστο Μακρόπουλο μελέτη και σχετική γνωμοδότηση για τα υδατικά αποθέματα της Αττικής χωρίς ωστόσο να είναι σαφές εάν το παραδοτέο έχει ολοκληρωθεί και παραληφθεί, κάτι που θεωρείται κρίσιμο για τη λήψη των τελικών αποφάσεων. Τα έκτακτα μέτρα κρίνονται απαραίτητα, καθώς δίνουν τη δυνατότητα της επιτάχυνσης των μελετών αλλά της άμεσης υλοποίησης υποδομών σε περιοχές που κινδυνεύουν από υδρολογική κατάρρευση. Στην Αττική και κατά επέκταση και στα νησιά που μπαίνουν σε καθεστώς «κόκκινου» συναγερμού ΕΥΔΑΠ και ΥΠΕΝ δρομολογούν γρήγορες διαδικασίες ανάθεσης, με ενεργοποίηση του άρθρου 55 του πρόσφατου νόμου για έργα εθνικής προτεραιότητας, αντίστοιχες με το μοντέλο Θεσσαλίας – συμπιεσμένες χρονικά, και χωρίς καθυστερήσεις.

«Εύρυτος»

Στο επίκεντρο του σχεδίου αντιμετώπισης της λειψυδρίας βρίσκεται το έργο «Εύρυτος», ύψους 500 εκατ. το οποίο προβλέπει τη μερική εκτροπή των ποταμών Καρπενησιώτη και Κρικελιώτη προς τους ταμιευτήρες του Εύηνου αλλά και έργα αναβάθμισης δικτύου και αφαλατώσεις. Η δημοπράτηση για το σχέδιο «Εύρυτος»τοποθετείται για το καλοκαίρι του 2026, με τεχνικό σχεδιασμό που περιλαμβάνει δύο σήραγγες μήκους 14 και 6 χιλιομέτρων και διάμετρο τέσσερα μέτρα, ικανές να μεταφέρουν έως 200 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού ετησίως. Η λήψη νερού θα γίνεται μόνο όταν η στάθμη ανεβαίνει μετά από βροχοπτώσεις ώστε να εξασφαλίζεται η οικολογική ισορροπία των ποταμών, ενώ η φυσική βαρυτική ροή του Εύηνου θα επιτρέπει την μεταφορά χωρίς ενεργειακό κόστος. Σήμερα, η μείωση των αποθεμάτων νερού αγγίζει τα 250 εκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως, με παράλληλη μείωση βροχοπτώσεων κατά 25%, αύξηση εξάτμισης κατά 15% και αύξηση κατανάλωσης κατά 6%. Τα δεδομένα αυτά, σύμφωνα με την κυβέρνηση, επιταχύνουν τη λήψη αποφάσεων. Εφόσον η ξηρασία παραταθεί, προωθείται παράλληλη λύση με τη δημιουργία και μονάδων αφαλάτωσης σε Θίσβη, Νέα Πέραμο και Λαύριο. Οι εγκαταστάσεις σχεδιάζεται να είναι συναρμολογούμενες, με χρόνο υλοποίησης δύο έως δυόμισι ετών, ωστόσο το κόστος παραγωγής νερού θα είναι πολλαπλάσιο από τη φυσική ροή, γεγονός που αναμένεται να επιβαρύνει μελλοντικά τα τιμολόγια.

Τιμολόγια ύδρευσης

Επόμενο βήμα στην σύνθετη εξίσωση της διαχείρισης του νερού είναι η αύξηση των τιμολογίων, ζήτημα το οποίο έχει θέσει μετ’ επιτάσσεως η διοίκηση της ΕΥΔΑΠ και στην τελευταία τηλεδιάσκεψη με τους αναλυτές. Η εταιρεία ανακοίνωσε ζημιές 5,5 εκ. στα αποτελέσματα εξαμήνου, τις οποίες απέδωσε εν πολλοίς στην μάταια εδώ και μια διετία προσπάθεια να αναπροσαρμόσει τα τιμολόγια νερού που είναι από τα φθηνότερα στην Ευρώπη.

Το ρυθμιστικό πλαίσιο και η απόφαση για τα τιμολόγια δεν λαμβάνεται απευθείας από την κυβέρνηση και πρέπει ο ρυθμιστής, δηλαδή η ΡΑΑΕΥ να εγκρίνει εκείνη το «επιτρεπόμενο έσοδο», όπως κάνει για ενεργειακούς φορείς (ΔΕΔΔΗΕ, ΑΔΜΗΕ κ.λπ.) με τα αποτελέσματα να αποτυπώνονται στους λογαριασμούς ρεύματος. Η υποστελέχωση της Αρχής και το ακέφαλου του χαρακτήρα της μέχρι τώρα, θεωρούνταν οι κυριότεροι παράγοντες των καθυστερήσεων μαζί με την απροθυμία σε πολιτικό επίπεδο να υπάρξουν αυξήσεις στα τιμολόγια. Η ΡΑΑΕΥ θα αξιολογήσει το επενδυτικό πλάνο των επιχειρήσεων ύδρευσης, τις ανάγκες υποδομής και το λειτουργικό κόστος, με στόχο οι αυξήσεις να είναι σταδιακές και όχι δυσανάλογες για τα νοικοκυριά. Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, οι οριστικές αποφάσεις για την τιμή του νερού αναμένονται έως το τέλος του έτους.